คู่มือ | ประจำเดือนอาจเป็นสัญญาณของภาวะโลหิตจาง ฮอร์โมนไม่สมดุล หรือโรคมดลูก

คู่มือ | ประจำเดือนอาจเป็นสัญญาณของภาวะโลหิตจาง ฮอร์โมนไม่สมดุล หรือโรคของมดลูก

ประจำเดือนไม่ได้เป็นเพียงส่วนหนึ่งของวงจรสืบพันธุ์ของผู้หญิง แต่ยังสะท้อนสุขภาพได้อีกด้วย ระยะเวลาของรอบเดือน ปริมาณ สี และอาการต่าง ๆ อาจบ่งชี้ถึงปัญหาสุขภาพที่ซ่อนอยู่

การคุมกำเนิดด้วยฮอร์โมนหรือห่วงคุมกำเนิด (IUD) อาจทำให้สัญญาณเหล่านี้เปลี่ยนไป สำหรับผู้หญิงที่ไม่ได้ใช้วิธีดังกล่าว การสังเกตความเปลี่ยนแปลงของประจำเดือนเป็นประจำอาจช่วยให้พบความผิดปกติได้

1. ประจำเดือนมามาก: อาจไม่ใช่แค่ช่วงมีประจำเดือนที่ลำบาก

ผู้หญิงประมาณหนึ่งในสามเคยปรึกษาสูตินรีแพทย์เรื่องเลือดประจำเดือนออกมาก หากต้องเปลี่ยนผ้าอนามัยหรือแทมพอนทุกชั่วโมง มีเลือดออกนานกว่า 7 วัน หรือมีลิ่มเลือดขนาดใหญ่กว่าเหรียญ อาจเกี่ยวข้องกับโรคของมดลูก ฮอร์โมนไม่สมดุล การติดเชื้อในอุ้งเชิงกราน โรคเลือด หรือห่วงคุมกำเนิดชนิดทองแดง

2. เลือดออกมากและอ่อนเพลีย? ควรนึกถึงภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก

ผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์ประมาณ 5% มีภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก การเสียเลือดประจำเดือนมากทำให้เม็ดเลือดแดงลดลง และอาจทำให้อ่อนเพลีย หายใจไม่อิ่ม ผิวซีด และหัวใจเต้นเร็ว หากรู้สึกอ่อนแรงบ่อย ควรพิจารณาตรวจเลือดและประเมินว่าจำเป็นต้องเสริมธาตุเหล็กหรือรับการรักษาเพิ่มเติมหรือไม่

3. ภาวะขาดประจำเดือนไม่ได้เป็นเพียงสัญญาณของการตั้งครรภ์

หากประจำเดือนไม่มาติดต่อกันสามเดือนทั้งที่ไม่ได้ตั้งครรภ์ อาจเกิดจาก:

ความเครียดรุนแรงหรือน้ำหนักตัวต่ำซึ่งส่งผลต่อการสร้างฮอร์โมน

ความผิดปกติของระบบต่อมไร้ท่อ เช่น กลุ่มอาการถุงน้ำรังไข่หลายใบ (PCOS) ซึ่งมักมีน้ำหนักเพิ่ม สิว และขนตามร่างกายเพิ่มขึ้นร่วมด้วย

ผลจากยาหรือพังผืดในมดลูก

เข้าสู่วัยใกล้หมดประจำเดือน ทำให้รอบเดือนไม่สม่ำเสมอ

หากประจำเดือนขาดหลายครั้ง ควรปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจหาว่ามีโรคแฝงหรือไม่

4. ประจำเดือนมาเร็ว: รอบเดือนสั้นเกินไปหรือไม่?

โดยทั่วไป รอบเดือน 24-38 วันถือว่าปกติ หากรอบเดือนสั้นกว่า 24 วันอย่างต่อเนื่อง อาจเกี่ยวข้องกับความเครียด น้ำหนักที่เปลี่ยนแปลง หรือการออกกำลังกายมากเกินไป หากประจำเดือนมาเร็วบ่อย ควรรับการประเมินความผิดปกติของระบบต่อมไร้ท่อหรือปัญหาสุขภาพอื่น ๆ

5. เลือดออกระหว่างรอบเดือนอาจเป็นสัญญาณเตือน

สาเหตุที่เป็นไปได้ ได้แก่:

เนื้องอกกล้ามเนื้อมดลูก ติ่งเนื้อ หรือเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่

ระดับฮอร์โมนแปรปรวนหรือผลข้างเคียงจากการคุมกำเนิด

โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ เช่น การติดเชื้อคลามัยเดียหรือหนองใน

การตั้งครรภ์ระยะแรก ผู้หญิงบางรายมีเลือดออกเล็กน้อยหลังปฏิสนธิ 10-14 วัน

เนื่องจากมีสาเหตุที่เป็นไปได้หลายประการ หากมีเลือดออกผิดปกติระหว่างรอบเดือนควรรับการประเมินโดยเร็ว

6. สีของเลือดประจำเดือน: แต่ละสีอาจหมายถึงอะไร?

สีแดงสด: โดยมากเป็นเลือดใหม่ในช่วงต้นของประจำเดือน

สีแดงเข้มหรือแดงคล้ำ: อาจบ่งถึงเลือดออกมากขึ้นหรือเลือดเก่าที่กำลังออกจากมดลูก

สีน้ำตาลหรือสีสนิม: เลือดจะมีสีเข้มขึ้นเมื่อสัมผัสอากาศนาน มักพบในช่วงใกล้หมดประจำเดือน

สีชมพู: มักพบเมื่อมีเลือดออกน้อย

7. ปวดประจำเดือน: ปวดแค่ไหนจึงถือว่าปกติ?

ผู้หญิงมากกว่าครึ่งมีอาการปวดก่อนหรือในช่วงต้นของประจำเดือน อาการปวดประจำเดือนปฐมภูมิที่เกิดจากมดลูกหดตัวมักดีขึ้นเมื่ออายุมากขึ้นหรือหลังคลอดบุตร อาการปวดรุนแรงหรือยาวนานอาจบ่งถึงเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ ภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญแทรกในกล้ามเนื้อมดลูก เนื้องอกกล้ามเนื้อมดลูก หรือโรคอุ้งเชิงกรานอักเสบ

8. ปวดศีรษะก่อนมีประจำเดือนอาจเป็นไมเกรนจากประจำเดือน

อาการปวดศีรษะก่อนมีประจำเดือนทุกครั้งอาจเกิดจากระดับเอสโตรเจนที่ลดลงหรือการหลั่งพรอสตาแกลนดิน ไมเกรนจากประจำเดือนมักเป็นนานกว่าไมเกรนทั่วไป แต่ไม่มีอาการเตือนทางการมองเห็น ยาต้านการอักเสบ เช่น ไอบูโพรเฟนหรือนาพรอกเซน อาจช่วยได้ ส่วนกรณีรุนแรงอาจต้องได้รับการดูแลด้านฮอร์โมนภายใต้คำแนะนำของแพทย์

9. ปวดขณะปัสสาวะหรือถ่ายอุจจาระระหว่างมีประจำเดือนอาจเป็นเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่

อาการปวดขณะปัสสาวะหรือถ่ายอุจจาระ รวมถึงท้องเสียหรือท้องผูกบ่อยระหว่างมีประจำเดือน อาจบ่งถึงเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ โดยเฉพาะเมื่อมีเลือดออกมากหรือปวดประจำเดือนรุนแรงร่วมด้วย

10. เลือดออกหลังหมดประจำเดือน: ควรคำนึงถึงความเสี่ยงมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก

เลือดออกทางช่องคลอดหลังหมดประจำเดือนอาจเกี่ยวข้องกับติ่งเนื้อในมดลูกหรือการเปลี่ยนแปลงของเอสโตรเจน ติ่งเนื้อมักไม่ใช่มะเร็ง แต่บางครั้งอาจกลายเป็นมะเร็งได้ มะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกก็อาจทำให้มีเลือดออกหลังหมดประจำเดือนได้เช่นกัน จึงควรรับการประเมินทางการแพทย์โดยเร็ว

สรุป: สุขภาพประจำเดือนเป็นเรื่องสำคัญ

ช่วงเวลาของรอบเดือน ปริมาณ สี และอาการต่าง ๆ ช่วยสังเกตความเปลี่ยนแปลงด้านสุขภาพได้ ควรปรึกษาแพทย์เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงฉับพลัน ประจำเดือนมามากหรือน้อยผิดปกติ ประจำเดือนขาด ปวดผิดปกติ หรือมีเลือดออกโดยไม่ทราบสาเหตุ

แหล่งที่มา:

รวบรวมจากอินเทอร์เน็ต