Rehber | Çölyak Hastalığının Gizli Belirtileri: Sindirimden Üreme Sağlığına Etkileri
Çölyak hastalığı; buğday, arpa ve çavdar gibi glüten içeren gıdalarla ilişkili, bağışıklık aracılı bir durumdur. Çölyak hastalarında glüten, bağışıklık sistemini ince bağırsağa saldırıp zarar vermeye yönlendirerek çeşitli belirtilere neden olur. Hastalık uzun vadede besin emilimini bozabilir ve sağlığı etkileyebilir. Belirtiler büyük farklılık gösterebilse de çoğu hasta durumu glütensiz beslenmeyle etkili bir şekilde yönetebilir.
Çölyak hastalığı belirtilerine ne neden olur?
Belirtiler, glütene karşı oluşan bağışıklık yanıtından kaynaklanır. Glüten tüketildiğinde bağışıklık sistemi ince bağırsağa saldırır ve bağırsak dokusuna zarar vererek besin emilimini engeller.
Çölyak hastalığı, tanıyı zorlaştıracak şekilde 200'ten fazla farklı belirtiye neden olabilir. Bunlar sindirim sistemiyle ilgili ve sindirim sistemi dışı belirtileri içerir.
Sindirim sistemi belirtileri
Sindirim sistemi belirtileri en yaygın olanlardır ve yetişkinlerle çocuklar arasında farklılık gösterebilir. Yaygın belirtiler şunlardır:
İshal
Gaz
Karın ağrısı
Kabızlık
Bulantı ve kusma
Kilo kaybı
Bebeklerde ve çocuklarda sindirim sistemi belirtileri daha belirgin olabilir ve şunları içerebilir:
Karında şişkinlik
Karın ağrısı
Kronik ishal
Kabızlık
Aşırı gaz
Soluk veya alışılmadık derecede kötü kokulu dışkı
Kilo kaybı
Sindirim sistemi dışı belirtiler
Yetişkinlerde yaygın sindirim sistemi dışı belirtiler şunlardır:
Kaşıntılı döküntü veya kabarcıklar
Demir eksikliği anemisi
Osteoporoz
Osteomalazi
Ağız yaraları
Yağlı karaciğer hastalığı gibi karaciğer sorunları
Baş ağrıları veya migren
Dalak işlevinde bozulma
El ve ayaklarda uyuşma ve karıncalanma (periferik nöropati)
Bilişsel bozukluk
Yorgunluk
Eklem ağrısı
Depresyon
Anksiyete
Çocuklarda sindirim sistemi dışı belirtiler şunlardır:
Anksiyete
Depresyon
Dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu (ADHD)
Öğrenme güçlükleri
Diş minesinde hasar
Ergenliğin gecikmesi
Büyüme geriliği
Yorgunluk
Baş ağrıları
Demir eksikliği anemisi
Huzursuzluk
Nöbetler ve koordinasyon bozukluğu
Kısa boy
Çölyak hastalığında döküntü
Dermatitis herpetiformis, çölyak hastalığının yaygın bir belirtisidir. Genellikle şu bölgelerde ortaya çıkar:
Kalçalar
Dirsekler
Dizler
Saçlı deri
Gövde
Ciltte kaşıntılı lezyonlar ve kabarcıklar oluşur. Doktorlar genellikle glütensiz beslenme önerir ve ayrıca ilaç yazabilir.
Çölyak hastalığı ve göz belirtileri
Çölyak hastalığı, kalsiyum ile A ve D vitaminlerinin emilimini bozarak görmeyi etkileyebilir ve şu sorunlara yol açabilir:
Bulanık görme
Katarakt
Kuru göz
Retinopati
Psödotümör serebri veya kafa içi basınç artışı
Görme kaybı
Kadınlarda çölyak hastalığı
Çölyak hastalığı, sindirim sistemi ve diğer organların yanı sıra kadın üreme sistemini de etkileyebilir. İlişkili sorunlar şunlardır:
Açıklanamayan infertilite
Düzensiz adet dönemleri
Amenore
Erken menopoz
Düşük
Ölü doğum
Sezaryen doğum
Emzirmede güçlük
Osteoporoz veya düşük kemik yoğunluğu
Erkeklerde çölyak hastalığı
Erkeklerde şu belirtiler görülebilir:
Gonadal işlev bozukluğu
Sperm sayısında veya hareketliliğinde değişiklikler
Kısa boy
Osteoporoz
Çölyak hastalığında döküntü
Glütensiz beslenmeyle belirtileri düzelmeyen erkeklerde bağırsak lenfoması gelişme olasılığı kadınlara göre daha yüksek olabilir.
Çocuklarda ve ergenlerde çölyak hastalığı
Yaygın belirtiler şunlardır:
Gaz
Soluk, kötü kokulu dışkı
Diş minesinde hasar
Büyüme geriliği
Anemi
Kilo kaybı
Kronik ishal
Kabızlık
Kusma
Karında şişkinlik ve ağrı
Yorgunluk
Huzursuzluk
Belirtiler ergenlerde taşınma, yaralanma, hastalık veya gebelik gibi stresli dönemlerde ilk kez ortaya çıkabilir. Yaygın belirtiler arasında ishal, karın ağrısı, kilo kaybı ve yorgunluk bulunur.
Çölyak hastalığı türleri
Çölyak hastalığı üç türe ayrılır:
1. Klasik çölyak hastalığı: İshal, soluk ve kötü kokulu dışkı ve kilo kaybı dahil olmak üzere besin emilim bozukluğu belirtileri.
2. Klasik olmayan çölyak hastalığı: Belirtiler öncelikle sindirim sistemi kaynaklı emilim bozukluğunu içermez; ancak şişkinlik, anemi, yorgunluk ve baş ağrıları görülebilir.
3. Asemptomatik çölyak hastalığı: Belirgin bir belirti yoktur, ancak ince bağırsak hasar görmeye devam eder.
Ne zaman tıbbi yardım alınmalı?
Sizde veya çocuğunuzda çölyak hastalığı olabileceğinden şüpheleniyorsanız hemen tıbbi yardım alın. Glütensiz beslenme; yetersiz beslenme, osteoporoz ve infertilite gibi ilişkili sorunların giderilmesine yardımcı olabilir.
Çölyak hastalığı genellikle ailelerde görülür. Bir akrabanızda hastalık varsa, belirgin belirtiler olmasa bile test yaptırmayı değerlendirin.
Rehber | Çölyak Hastalığının Gizli Belirtileri: Sindirimden Üreme Sağlığına Etkileri
Rehber | Çölyak Hastalığının Gizli Belirtileri: Sindirimden Üreme Sağlığına Etkileri
Çölyak hastalığı; buğday, arpa ve çavdar gibi glüten içeren gıdalarla ilişkili, bağışıklık aracılı bir durumdur. Çölyak hastalarında glüten, bağışıklık sistemini ince bağırsağa saldırıp zarar vermeye yönlendirerek çeşitli belirtilere neden olur. Hastalık uzun vadede besin emilimini bozabilir ve sağlığı etkileyebilir. Belirtiler büyük farklılık gösterebilse de çoğu hasta durumu glütensiz beslenmeyle etkili bir şekilde yönetebilir.
Çölyak hastalığı belirtilerine ne neden olur?
Belirtiler, glütene karşı oluşan bağışıklık yanıtından kaynaklanır. Glüten tüketildiğinde bağışıklık sistemi ince bağırsağa saldırır ve bağırsak dokusuna zarar vererek besin emilimini engeller.
Çölyak hastalığı, tanıyı zorlaştıracak şekilde 200'ten fazla farklı belirtiye neden olabilir. Bunlar sindirim sistemiyle ilgili ve sindirim sistemi dışı belirtileri içerir.
Sindirim sistemi belirtileri
Sindirim sistemi belirtileri en yaygın olanlardır ve yetişkinlerle çocuklar arasında farklılık gösterebilir. Yaygın belirtiler şunlardır:
İshal
Gaz
Karın ağrısı
Kabızlık
Bulantı ve kusma
Kilo kaybı
Bebeklerde ve çocuklarda sindirim sistemi belirtileri daha belirgin olabilir ve şunları içerebilir:
Karında şişkinlik
Karın ağrısı
Kronik ishal
Kabızlık
Aşırı gaz
Soluk veya alışılmadık derecede kötü kokulu dışkı
Kilo kaybı
Sindirim sistemi dışı belirtiler
Yetişkinlerde yaygın sindirim sistemi dışı belirtiler şunlardır:
Kaşıntılı döküntü veya kabarcıklar
Demir eksikliği anemisi
Osteoporoz
Osteomalazi
Ağız yaraları
Yağlı karaciğer hastalığı gibi karaciğer sorunları
Baş ağrıları veya migren
Dalak işlevinde bozulma
El ve ayaklarda uyuşma ve karıncalanma (periferik nöropati)
Bilişsel bozukluk
Yorgunluk
Eklem ağrısı
Depresyon
Anksiyete
Çocuklarda sindirim sistemi dışı belirtiler şunlardır:
Anksiyete
Depresyon
Dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu (ADHD)
Öğrenme güçlükleri
Diş minesinde hasar
Ergenliğin gecikmesi
Büyüme geriliği
Yorgunluk
Baş ağrıları
Demir eksikliği anemisi
Huzursuzluk
Nöbetler ve koordinasyon bozukluğu
Kısa boy
Çölyak hastalığında döküntü
Dermatitis herpetiformis, çölyak hastalığının yaygın bir belirtisidir. Genellikle şu bölgelerde ortaya çıkar:
Kalçalar
Dirsekler
Dizler
Saçlı deri
Gövde
Ciltte kaşıntılı lezyonlar ve kabarcıklar oluşur. Doktorlar genellikle glütensiz beslenme önerir ve ayrıca ilaç yazabilir.
Çölyak hastalığı ve göz belirtileri
Çölyak hastalığı, kalsiyum ile A ve D vitaminlerinin emilimini bozarak görmeyi etkileyebilir ve şu sorunlara yol açabilir:
Bulanık görme
Katarakt
Kuru göz
Retinopati
Psödotümör serebri veya kafa içi basınç artışı
Görme kaybı
Kadınlarda çölyak hastalığı
Çölyak hastalığı, sindirim sistemi ve diğer organların yanı sıra kadın üreme sistemini de etkileyebilir. İlişkili sorunlar şunlardır:
Açıklanamayan infertilite
Düzensiz adet dönemleri
Amenore
Erken menopoz
Düşük
Ölü doğum
Sezaryen doğum
Emzirmede güçlük
Osteoporoz veya düşük kemik yoğunluğu
Erkeklerde çölyak hastalığı
Erkeklerde şu belirtiler görülebilir:
Gonadal işlev bozukluğu
Sperm sayısında veya hareketliliğinde değişiklikler
Kısa boy
Osteoporoz
Çölyak hastalığında döküntü
Glütensiz beslenmeyle belirtileri düzelmeyen erkeklerde bağırsak lenfoması gelişme olasılığı kadınlara göre daha yüksek olabilir.
Çocuklarda ve ergenlerde çölyak hastalığı
Yaygın belirtiler şunlardır:
Gaz
Soluk, kötü kokulu dışkı
Diş minesinde hasar
Büyüme geriliği
Anemi
Kilo kaybı
Kronik ishal
Kabızlık
Kusma
Karında şişkinlik ve ağrı
Yorgunluk
Huzursuzluk
Belirtiler ergenlerde taşınma, yaralanma, hastalık veya gebelik gibi stresli dönemlerde ilk kez ortaya çıkabilir. Yaygın belirtiler arasında ishal, karın ağrısı, kilo kaybı ve yorgunluk bulunur.
Çölyak hastalığı türleri
Çölyak hastalığı üç türe ayrılır:
1. Klasik çölyak hastalığı: İshal, soluk ve kötü kokulu dışkı ve kilo kaybı dahil olmak üzere besin emilim bozukluğu belirtileri.
2. Klasik olmayan çölyak hastalığı: Belirtiler öncelikle sindirim sistemi kaynaklı emilim bozukluğunu içermez; ancak şişkinlik, anemi, yorgunluk ve baş ağrıları görülebilir.
3. Asemptomatik çölyak hastalığı: Belirgin bir belirti yoktur, ancak ince bağırsak hasar görmeye devam eder.
Ne zaman tıbbi yardım alınmalı?
Sizde veya çocuğunuzda çölyak hastalığı olabileceğinden şüpheleniyorsanız hemen tıbbi yardım alın. Glütensiz beslenme; yetersiz beslenme, osteoporoz ve infertilite gibi ilişkili sorunların giderilmesine yardımcı olabilir.
Çölyak hastalığı genellikle ailelerde görülür. Bir akrabanızda hastalık varsa, belirgin belirtiler olmasa bile test yaptırmayı değerlendirin.
Kaynak:
İnternetten derlenmiştir