ข่าว | ความพยายามสร้าง ‘เซลล์ไข่มนุษย์ที่ใช้งานได้’ ในห้องปฏิบัติการพบอุปสรรค—ทีม OHSU รายงานความคืบหน้าและความท้าทาย

ข่าว | ความพยายามสร้าง ‘เซลล์ไข่มนุษย์ที่ใช้งานได้’ ในห้องปฏิบัติการพบอุปสรรค—ทีม OHSU รายงานความคืบหน้าและความท้าทาย

ทีมนักวิจัยจาก Oregon Health & Science University (OHSU) พบอุปสรรคสำคัญในการสร้างเซลล์ไข่มนุษย์ขึ้นใหม่ด้วยการย้ายนิวเคลียสจากเซลล์ร่างกาย (SCNT) ทีมนี้นำโดย Shoukhrat Mitalipov ผู้มีชื่อเสียงจากงานวิจัยบุกเบิกด้านคัพภวิทยา ก่อนหน้านี้ทีมได้รับความสนใจจากทั่วโลกในปี 2022 หลังใช้เซลล์ผิวหนังของหนูโตเต็มวัยสร้างไข่ในห้องปฏิบัติการจนได้ลูกหนูสุขภาพดีสามตัว อย่างไรก็ตาม งานวิจัยล่าสุดที่ตีพิมพ์ใน Nature Communications แสดงให้เห็นว่าเทคนิคเดียวกันนี้ใช้กับเซลล์มนุษย์ได้ไม่ดี และยังมีความท้าทายสำคัญที่แก้ไม่สำเร็จ

ในบทความ ทีมวิจัยอธิบายกลยุทธ์ใหม่ที่เรียกว่า “ไมโทไมโอซิส” ซึ่งออกแบบมาเพื่อลดโครโมโซม 46 แท่งของเซลล์ร่างกายลงครึ่งหนึ่งและป้องกันตัวอ่อนที่มีชุดโครโมโซมเพิ่มเป็นสองเท่า แต่ในเซลล์ไข่มนุษย์ กลไกนี้ซับซ้อนกว่าในหนูมาก นักวิจัยพบว่าหลังฉีด DNA จากเซลล์ร่างกายเข้าไปในเซลล์ไข่ ไซโทพลาซึมของไข่มนุษย์จะยับยั้งกลไกการแยกโครโมโซม ทำให้เซลล์ไข่ไม่สามารถกำจัดโครโมโซมส่วนเกินได้ตามที่ตั้งใจ

เพื่อฟื้นการทำงานของเซลล์ ทีมวิจัยใช้การกระตุ้นด้วยไฟฟ้าร่วมกับ roscovitine แต่โครโมโซมกระจายตัวแบบสุ่มและไม่เกิดชุดแฮพลอยด์ที่สมบูรณ์ ซึ่งประกอบด้วยโครโมโซม 1–22 และโครโมโซม X แม้จำนวนโครโมโซมเฉลี่ยจะใกล้เคียง 23 แต่เซลล์ไข่ทุกเซลล์มีชุดโครโมโซมไม่ถูกต้อง ในบรรดาเซลล์ไข่ 82 เซลล์ที่นำไปปฏิสนธิต่อมา ไม่มีเซลล์ใดมีจำนวนโครโมโซมปกติ และมีน้อยกว่า 10% ที่พัฒนาไปถึงระยะบลาสโตซิสต์

ผลนี้แตกต่างจากการแบ่งเซลล์แบบไมโอซิสตามธรรมชาติอย่างชัดเจน โดยปกติโครโมโซมคู่เหมือนจะเกิดการรวมตัวใหม่ระหว่างไมโอซิส แล้วแยกออกเป็นชุดแฮพลอยด์ที่มีโครโมโซมซึ่งผ่านการรวมตัวใหม่ 23 แท่ง แต่ในการศึกษานี้ เซลล์ไข่ที่ได้ไม่เกิดการรวมตัวใหม่ และมีโครโมโซมสมบูรณ์จากบิดาหรือมารดาของผู้บริจาคเซลล์ร่างกาย ส่งผลให้ตัวอ่อนทุกตัวมีความผิดปกติของโครโมโซม

Amander Clark นักชีววิทยาพัฒนาการจาก UCLA กล่าวว่า ความโปร่งใสของการศึกษานี้สำคัญอย่างยิ่ง “ข้อมูลชัดเจนโดยไม่มีข้อกังขา เทคโนโลยีนี้ยังไม่พร้อมสำหรับการใช้ทางคลินิกหรือการเจริญพันธุ์”

อย่างไรก็ตาม Mitalipov กล่าวว่าทีมกำลังแก้ไขความท้าทายหลักสองประการ ได้แก่

ประการแรก การสร้างเซลล์ไข่มนุษย์ที่มีโครโมโซม 23 แท่งได้อย่างสม่ำเสมอ และประการที่สอง การทำให้โครโมโซมเกิดการรวมตัวใหม่ตามปกติ

ทีมกำลังทดสอบการใช้ CRISPR ทำให้สาย DNA ขาดทั้งสองสายบริเวณจุดร้อนของการรวมตัวใหม่ของโครโมโซม เพื่อส่งเสริมการแลกเปลี่ยนชิ้นส่วนแบบธรรมชาติ เขากล่าวว่าข้อมูลยังไม่ได้เผยแพร่ แต่ผลเบื้องต้นทำให้ทีม “มองในแง่ดีอย่างระมัดระวัง” ต่อการนำไปใช้ทางคลินิกภายในทศวรรษหน้า

นอกเหนือจากประเด็นทางเทคนิค คำถามด้านกฎหมายและจริยธรรมก็ซับซ้อนไม่แพ้กัน Hank Greely ผู้อำนวยการ Center for Law and the Biosciences ของ Stanford University กล่าวว่า วิธีนี้จะถูกจำกัดตามกฎหมายห้ามโคลนนิงของแต่ละรัฐหรือไม่ ขึ้นอยู่กับว่ากฎหมายเหล่านั้นนิยามคำว่า “การโคลนนิง” ไว้อย่างไร สหรัฐอเมริกาไม่มีกฎหมายระดับรัฐบาลกลางที่ห้ามการโคลนนิงมนุษย์อย่างครอบคลุม แต่บางรัฐห้ามสร้างหรือทำลายตัวอ่อนมนุษย์เพื่อการวิจัย นอกจากนี้ รัฐสภายังคงไม่อนุญาตให้ยื่นคำขอทดลองทางคลินิกที่เกี่ยวข้องกับตัวอ่อนซึ่งผ่านการดัดแปลงพันธุกรรม ทำให้ FDA ไม่สามารถพิจารณาโครงการดังกล่าวได้

ปัจจุบัน งานวิจัยนี้ได้รับทุนสนับสนุนหลักจาก Open Philanthropy จำนวน $4 ล้าน และทุน Longevity Impetus Grants ซึ่งได้รับเงินสนับสนุนจากผู้ประกอบการด้านเทคโนโลยีและผู้บริจาคในอุตสาหกรรมคริปโทเคอร์เรนซีหลายราย

ต่างจากข้อจำกัดในสหรัฐอเมริกา เมื่อเดือนกรกฎาคมปีนี้ หน่วยงานกำกับดูแลของญี่ปุ่นอนุญาตให้นักวิจัยสร้างตัวอ่อนมนุษย์จากอสุจิหรือไข่ที่พัฒนาจากเซลล์ต้นกำเนิดเพื่อการวิจัยเท่านั้นอย่างชัดเจน ความเคลื่อนไหวนี้ถูกมองว่าเป็นสัญญาณว่าท่าทีด้านกฎระเบียบทั่วโลกกำลังผ่อนคลายลง

Clark สรุปว่า “IVG อาจช่วยเติมช่องว่างในการรักษาสำหรับผู้ที่มีไข่น้อยมากหรือมีปริมาณไข่สำรองในรังไข่ต่ำ ขณะที่การทำเด็กหลอดแก้ว (IVF) เองกำลังเข้าใกล้ขีดจำกัด แต่การนำไปใช้ทางคลินิกจริงต้องตั้งอยู่บนความโปร่งใสทางวิทยาศาสตร์ การมีส่วนร่วมของสาธารณชน และการประเมินความเสี่ยงอย่างรอบด้าน”

แหล่งที่มาของเรื่อง:

รวบรวมจากอินเทอร์เน็ต