Kiến thức | Kinh nguyệt không đều, mụn trứng cá hoặc mọc nhiều lông? Có thể là PCOS
“Tôi' mới chỉ 30 tuổi nhưng liên tục rụng tóc, nổi mụn, kinh nguyệt không đều và không thể mang thai.”
—Điều này không hiếm gặp và có thể là dấu hiệu PCOS chưa được chẩn đoán.
Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) là một rối loạn nội tiết rất phổ biến nhưng thường bị bỏ sót. Theo WebMD, khoảng 1 trên 10 phụ nữ trong độ tuổi sinh sản mắc PCOS, và có tới 70% không biết mình mắc bệnh.
PCOS là gì và tại sao gọi là “đa nang”?
PCOS là một rối loạn nội tiết tố làm gián đoạn quá trình rụng trứng, chu kỳ kinh nguyệt và khả năng sinh sản. Dù có tên gọi như vậy, không phải ai mắc PCOS cũng có các nang giống u nang trong buồng trứng; đây chỉ là một biểu hiện có thể xảy ra.
Các dấu hiệu thường gặp:
Kinh nguyệt không đều hoặc mất kinh
Mụn trứng cá, đặc biệt ở cằm và lưng
Mọc nhiều lông ở mặt hoặc cơ thể, gồm môi trên, bụng hoặc mặt trong đùi
Rụng tóc hoặc tóc mỏng đi
Khó thụ thai
Béo bụng
Thay đổi tâm trạng, lo âu hoặc trầm cảm
Gai đen, chẳng hạn vùng da ở cổ hoặc nách sẫm màu và dày lên
Các vấn đề chuyển hóa như chức năng gan bất thường, ngưng thở khi ngủ và kháng insulin
Các triệu chứng có thể kín đáo hoặc ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.
Bạn mắc loại PCOS nào?
WebMD lưu ý rằng PCOS có nhiều dạng và có thể được chia thành:
Loại A, kiểu hình đầy đủ: cường androgen, không rụng trứng và buồng trứng đa nang;
Loại B, không đa nang: cường androgen và không rụng trứng nhưng không có hình thái đa nang;
Loại C, có rụng trứng: buồng trứng đa nang và androgen tăng cao nhưng kinh nguyệt đều;
Loại D, không cường androgen: buồng trứng đa nang và rối loạn rụng trứng nhưng nồng độ androgen bình thường.
Các cách gọi không chính thức như PCOS kháng insulin, PCOS do viêm hoặc PCOS sau khi ngừng thuốc tránh thai cũng được dùng để bàn về các cơ chế có thể xảy ra.
Điều gì gây ra PCOS?
Nguyên nhân chính xác vẫn chưa rõ. Di truyền, yếu tố môi trường và lối sống có thể tương tác với nhau.
Tiền sử gia đình: nguy cơ cao hơn đáng kể khi mẹ hoặc chị/em gái mắc PCOS;
Kháng insulin: khoảng 30%–80% bệnh nhân đáp ứng kém với insulin, thúc đẩy sản xuất androgen;
Tăng cân nhanh: béo phì làm trầm trọng thêm tình trạng mất cân bằng nội tiết;
Tình trạng viêm mạn tính mức độ nhẹ có thể kích thích buồng trứng sản xuất quá nhiều androgen;
Hormone ngoại sinh: thuốc tránh thai có thể che lấp hoặc kích hoạt các triệu chứng.
Bạn có thể mắc PCOS mà không biết
PCOS thường không được phát hiện cho đến khi xuất hiện vấn đề về rụng trứng hoặc nội tiết trong quá trình cố gắng thụ thai. Chẩn đoán thường cần có hai trong ba tiêu chí:
Chu kỳ kinh nguyệt không đều, gồm kinh thưa, mất kinh hoặc kéo dài
Cường androgen thể hiện qua mọc nhiều lông, mụn trứng cá hoặc xét nghiệm máu
Hình thái buồng trứng đa nang, với nhiều nang nhỏ trên siêu âm
Việc đánh giá cũng có thể gồm xét nghiệm máu, siêu âm, khám lâm sàng, đánh giá tâm lý và sàng lọc rối loạn giấc ngủ.
Biến chứng có thể xảy ra
PCOS ảnh hưởng nhiều hơn đến kinh nguyệt và diện mạo. Các biến chứng có thể gồm:
Vô sinh
Biến chứng thai kỳ như đái tháo đường thai kỳ, tiền sản giật, sinh non và sảy thai
Đái tháo đường loại 2; hơn một nửa số người bệnh có thể mắc đái tháo đường trước tuổi 40
Hội chứng chuyển hóa, gồm huyết áp, lipid và đường huyết cao
Trầm cảm, lo âu và tự ti
Ung thư nội mạc tử cung, ngưng thở khi ngủ và bệnh gan nhiễm mỡ
Những tình trạng này có thể ảnh hưởng đến sức khỏe suốt đời.
PCOS có chữa khỏi được không?
PCOS không thể chữa khỏi hoàn toàn nhưng có thể kiểm soát.
Điều trị tùy thuộc vào kế hoạch mang thai:
Nếu chưa muốn thụ thai:
Biện pháp tránh thai nội tiết để điều hòa chu kỳ, giảm mọc nhiều lông và giảm nguy cơ ung thư nội mạc tử cung
Thuốc kháng androgen để điều trị mụn và mọc nhiều lông, đồng thời phải sử dụng biện pháp tránh thai
Metformin để cải thiện độ nhạy insulin và quá trình rụng trứng
Điều trị mụn tại chỗ hoặc đường uống
Điều trị mọc nhiều lông bằng laser, ánh sáng hoặc điện phân
Nếu đang cố gắng thụ thai:
Thuốc kích thích rụng trứng như clomiphene, letrozole hoặc gonadotropin dạng tiêm
Thụ tinh trong ống nghiệm (IVF)
Phẫu thuật nội soi khoan buồng trứng, hiện ít được sử dụng hơn
Kiểm soát PCOS bắt đầu từ lối sống
Biện pháp lối sống vẫn là nền tảng, dù có dùng thuốc hay không:
Kiểm soát cân nặng: giảm ngay cả 10% trọng lượng cơ thể cũng có thể cải thiện chu kỳ và rụng trứng;
Ăn thực phẩm có chỉ số đường huyết thấp: giảm đường, gạo và bột tinh chế, thực phẩm chế biến sẵn; ăn nhiều ngũ cốc nguyên hạt, trái cây và rau củ;
Tập thể dục thường xuyên để cải thiện kháng insulin, sự tự tin và tâm trạng;
Ngủ đủ giấc: ít nhất 7 giờ mỗi đêm và hạn chế sử dụng màn hình vào ban đêm;
Kiến thức | Kinh nguyệt không đều, mụn trứng cá hoặc lông rậm? Có thể là hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS)
Kiến thức | Kinh nguyệt không đều, mụn trứng cá hoặc mọc nhiều lông? Có thể là PCOS
“Tôi' mới chỉ 30 tuổi nhưng liên tục rụng tóc, nổi mụn, kinh nguyệt không đều và không thể mang thai.”
—Điều này không hiếm gặp và có thể là dấu hiệu PCOS chưa được chẩn đoán.
Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) là một rối loạn nội tiết rất phổ biến nhưng thường bị bỏ sót. Theo WebMD, khoảng 1 trên 10 phụ nữ trong độ tuổi sinh sản mắc PCOS, và có tới 70% không biết mình mắc bệnh.
PCOS là gì và tại sao gọi là “đa nang”?
PCOS là một rối loạn nội tiết tố làm gián đoạn quá trình rụng trứng, chu kỳ kinh nguyệt và khả năng sinh sản. Dù có tên gọi như vậy, không phải ai mắc PCOS cũng có các nang giống u nang trong buồng trứng; đây chỉ là một biểu hiện có thể xảy ra.
Các dấu hiệu thường gặp:
Kinh nguyệt không đều hoặc mất kinh
Mụn trứng cá, đặc biệt ở cằm và lưng
Mọc nhiều lông ở mặt hoặc cơ thể, gồm môi trên, bụng hoặc mặt trong đùi
Rụng tóc hoặc tóc mỏng đi
Khó thụ thai
Béo bụng
Thay đổi tâm trạng, lo âu hoặc trầm cảm
Gai đen, chẳng hạn vùng da ở cổ hoặc nách sẫm màu và dày lên
Các vấn đề chuyển hóa như chức năng gan bất thường, ngưng thở khi ngủ và kháng insulin
Các triệu chứng có thể kín đáo hoặc ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.
Bạn mắc loại PCOS nào?
WebMD lưu ý rằng PCOS có nhiều dạng và có thể được chia thành:
Loại A, kiểu hình đầy đủ: cường androgen, không rụng trứng và buồng trứng đa nang;
Loại B, không đa nang: cường androgen và không rụng trứng nhưng không có hình thái đa nang;
Loại C, có rụng trứng: buồng trứng đa nang và androgen tăng cao nhưng kinh nguyệt đều;
Loại D, không cường androgen: buồng trứng đa nang và rối loạn rụng trứng nhưng nồng độ androgen bình thường.
Các cách gọi không chính thức như PCOS kháng insulin, PCOS do viêm hoặc PCOS sau khi ngừng thuốc tránh thai cũng được dùng để bàn về các cơ chế có thể xảy ra.
Điều gì gây ra PCOS?
Nguyên nhân chính xác vẫn chưa rõ. Di truyền, yếu tố môi trường và lối sống có thể tương tác với nhau.
Tiền sử gia đình: nguy cơ cao hơn đáng kể khi mẹ hoặc chị/em gái mắc PCOS;
Kháng insulin: khoảng 30%–80% bệnh nhân đáp ứng kém với insulin, thúc đẩy sản xuất androgen;
Tăng cân nhanh: béo phì làm trầm trọng thêm tình trạng mất cân bằng nội tiết;
Tình trạng viêm mạn tính mức độ nhẹ có thể kích thích buồng trứng sản xuất quá nhiều androgen;
Hormone ngoại sinh: thuốc tránh thai có thể che lấp hoặc kích hoạt các triệu chứng.
Bạn có thể mắc PCOS mà không biết
PCOS thường không được phát hiện cho đến khi xuất hiện vấn đề về rụng trứng hoặc nội tiết trong quá trình cố gắng thụ thai. Chẩn đoán thường cần có hai trong ba tiêu chí:
Chu kỳ kinh nguyệt không đều, gồm kinh thưa, mất kinh hoặc kéo dài
Cường androgen thể hiện qua mọc nhiều lông, mụn trứng cá hoặc xét nghiệm máu
Hình thái buồng trứng đa nang, với nhiều nang nhỏ trên siêu âm
Việc đánh giá cũng có thể gồm xét nghiệm máu, siêu âm, khám lâm sàng, đánh giá tâm lý và sàng lọc rối loạn giấc ngủ.
Biến chứng có thể xảy ra
PCOS ảnh hưởng nhiều hơn đến kinh nguyệt và diện mạo. Các biến chứng có thể gồm:
Vô sinh
Biến chứng thai kỳ như đái tháo đường thai kỳ, tiền sản giật, sinh non và sảy thai
Đái tháo đường loại 2; hơn một nửa số người bệnh có thể mắc đái tháo đường trước tuổi 40
Hội chứng chuyển hóa, gồm huyết áp, lipid và đường huyết cao
Trầm cảm, lo âu và tự ti
Ung thư nội mạc tử cung, ngưng thở khi ngủ và bệnh gan nhiễm mỡ
Những tình trạng này có thể ảnh hưởng đến sức khỏe suốt đời.
PCOS có chữa khỏi được không?
PCOS không thể chữa khỏi hoàn toàn nhưng có thể kiểm soát.
Điều trị tùy thuộc vào kế hoạch mang thai:
Nếu chưa muốn thụ thai:
Biện pháp tránh thai nội tiết để điều hòa chu kỳ, giảm mọc nhiều lông và giảm nguy cơ ung thư nội mạc tử cung
Thuốc kháng androgen để điều trị mụn và mọc nhiều lông, đồng thời phải sử dụng biện pháp tránh thai
Metformin để cải thiện độ nhạy insulin và quá trình rụng trứng
Điều trị mụn tại chỗ hoặc đường uống
Điều trị mọc nhiều lông bằng laser, ánh sáng hoặc điện phân
Nếu đang cố gắng thụ thai:
Thuốc kích thích rụng trứng như clomiphene, letrozole hoặc gonadotropin dạng tiêm
Thụ tinh trong ống nghiệm (IVF)
Phẫu thuật nội soi khoan buồng trứng, hiện ít được sử dụng hơn
Kiểm soát PCOS bắt đầu từ lối sống
Biện pháp lối sống vẫn là nền tảng, dù có dùng thuốc hay không:
Kiểm soát cân nặng: giảm ngay cả 10% trọng lượng cơ thể cũng có thể cải thiện chu kỳ và rụng trứng;
Ăn thực phẩm có chỉ số đường huyết thấp: giảm đường, gạo và bột tinh chế, thực phẩm chế biến sẵn; ăn nhiều ngũ cốc nguyên hạt, trái cây và rau củ;
Tập thể dục thường xuyên để cải thiện kháng insulin, sự tự tin và tâm trạng;
Ngủ đủ giấc: ít nhất 7 giờ mỗi đêm và hạn chế sử dụng màn hình vào ban đêm;
Hỗ trợ tâm lý và quản lý căng thẳng.
Nguồn:
Thu thập trực tuyến