Kiến thức | Không rụng trứng: Nguyên nhân thường bị bỏ sót gây khó thụ thai
Khi cố gắng thụ thai, bạn có thể chú ý đến chu kỳ kinh nguyệt hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, một số phụ nữ khó mang thai dù kinh nguyệt có vẻ đều đặn. Không rụng trứng là một trở ngại có thể xảy ra và thường bị bỏ qua.
Không rụng trứng nghĩa là buồng trứng không phóng noãn trong một chu kỳ kinh nguyệt. Nếu thiếu bước quan trọng này, việc thụ thai tự nhiên không thể xảy ra. Dữ liệu y khoa cho thấy không rụng trứng liên quan đến khoảng 30% các trường hợp vô sinh nữ.
Nguyên nhân gây không rụng trứng là gì?
Rụng trứng là quá trình phức tạp do não, buồng trứng và nhiều hormone phối hợp điều khiển. Rối loạn ở bất kỳ khâu nào cũng có thể gây không rụng trứng. Các nguyên nhân thường gặp gồm:
Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS): Nguyên nhân phổ biến nhất, có thể gây rụng trứng không đều hoặc không rụng trứng, đôi khi kèm dấu hiệu tăng androgen như mọc nhiều lông và mụn trứng cá.
Suy buồng trứng nguyên phát (POI): Mất chức năng buồng trứng trước tuổi 40, còn gọi là mãn kinh sớm. Nguyên nhân chưa rõ ở một số phụ nữ, nhưng 5%–10% vẫn có thể thụ thai tự nhiên.
Rối loạn vùng hạ đồi hoặc tuyến yên: Các vùng não này điều hòa hormone rụng trứng. Những tình trạng như u tuyến yên lành tính có thể làm gián đoạn rụng trứng.
Giảm dự trữ buồng trứng (DOR): Phụ nữ được sinh ra với số lượng noãn đủ cho cả đời, và số lượng này giảm theo tuổi. Người có dự trữ buồng trứng thấp có thể thu được ít noãn hơn dù hỗ trợ sinh sản, nhưng vẫn có thể thụ thai tự nhiên.
Vô kinh vùng hạ đồi chức năng (FHA): Thường liên quan đến tập luyện quá sức, cân nặng rất thấp hoặc căng thẳng, và có thể liên quan đến chứng chán ăn tâm thần.
Mãn kinh: Sự suy giảm tự nhiên của chức năng buồng trứng, thường vào khoảng tuổi 50, kèm chấm dứt kinh nguyệt, bốc hỏa, khó ngủ và thay đổi tâm trạng.
Triệu chứng là gì?
Không rụng trứng đôi khi không gây triệu chứng rõ ràng. Kinh nguyệt đều cũng không xác nhận có rụng trứng. Các dấu hiệu có thể gồm:
Không có kinh nguyệt
Lượng dịch tiết giảm rõ rệt (không có chất nhầy cổ tử cung)
Ra máu kinh nhiều hoặc ít bất thường
Thân nhiệt cơ bản không đều
Chẩn đoán không rụng trứng như thế nào?
Bác sĩ sẽ xem xét bệnh sử, triệu chứng và khám thực thể. Các xét nghiệm có thể gồm:
Thử thai
Xét nghiệm hormone
Xét nghiệm chức năng tuyến giáp
Nghiệm pháp dung nạp glucose để phát hiện bất thường insulin
Siêu âm qua ngả âm đạo
Đánh giá nội mạc tử cung khi cần
Điều trị không rụng trứng như thế nào?
Điều trị tùy nguyên nhân. Một số người cần thay đổi lối sống, còn những người khác cần dùng thuốc hoặc phẫu thuật.
Thay đổi lối sống
Có thể hữu ích khi không rụng trứng liên quan đến cân nặng quá cao hoặc quá thấp, tập luyện quá sức hay căng thẳng tâm lý. Chỉ điều chỉnh chế độ ăn, tập luyện hoặc căng thẳng cũng có thể khôi phục rụng trứng.
Thuốc
Nhiều phụ nữ bị không rụng trứng có thể rụng trứng và thụ thai nhờ thuốc:
Clomiphene citrate: Khoảng 80% phụ nữ rụng trứng sau khi dùng thuốc và khoảng 40% mang thai.
Gonadotropin màng đệm người (hCG): Thường dùng cùng clomiphene hoặc hormone kích thích nang trứng để kích hoạt rụng trứng và canh thời điểm thụ thai. Thuốc có thể ảnh hưởng đến thử thai và gây dương tính giả.
Hormone kích thích nang trứng (FSH): Dùng khi cơ thể không sản xuất đủ FSH hoặc clomiphene không hiệu quả.
Chất đồng vận/đối vận hormone giải phóng gonadotropin (chất đồng vận/đối vận GnRH): Kiểm soát sự phóng thích hormone tạo hoàng thể (LH) và ngăn rụng trứng sớm, đặc biệt trong các chu kỳ IVF.
Phẫu thuật
Với bệnh nhân PCOS không đáp ứng thuốc, bác sĩ có thể đề nghị đốt điểm buồng trứng, một thủ thuật nội soi xâm lấn tối thiểu. Một số lỗ nhỏ được tạo trên bề mặt buồng trứng để giảm testosterone buồng trứng và có thể khôi phục rụng trứng, kinh nguyệt.
Kiến thức | Không rụng trứng: Nguyên nhân khó thụ thai thường bị bỏ sót
Kiến thức | Không rụng trứng: Nguyên nhân thường bị bỏ sót gây khó thụ thai
Khi cố gắng thụ thai, bạn có thể chú ý đến chu kỳ kinh nguyệt hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, một số phụ nữ khó mang thai dù kinh nguyệt có vẻ đều đặn. Không rụng trứng là một trở ngại có thể xảy ra và thường bị bỏ qua.
Không rụng trứng nghĩa là buồng trứng không phóng noãn trong một chu kỳ kinh nguyệt. Nếu thiếu bước quan trọng này, việc thụ thai tự nhiên không thể xảy ra. Dữ liệu y khoa cho thấy không rụng trứng liên quan đến khoảng 30% các trường hợp vô sinh nữ.
Nguyên nhân gây không rụng trứng là gì?
Rụng trứng là quá trình phức tạp do não, buồng trứng và nhiều hormone phối hợp điều khiển. Rối loạn ở bất kỳ khâu nào cũng có thể gây không rụng trứng. Các nguyên nhân thường gặp gồm:
Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS): Nguyên nhân phổ biến nhất, có thể gây rụng trứng không đều hoặc không rụng trứng, đôi khi kèm dấu hiệu tăng androgen như mọc nhiều lông và mụn trứng cá.
Suy buồng trứng nguyên phát (POI): Mất chức năng buồng trứng trước tuổi 40, còn gọi là mãn kinh sớm. Nguyên nhân chưa rõ ở một số phụ nữ, nhưng 5%–10% vẫn có thể thụ thai tự nhiên.
Rối loạn vùng hạ đồi hoặc tuyến yên: Các vùng não này điều hòa hormone rụng trứng. Những tình trạng như u tuyến yên lành tính có thể làm gián đoạn rụng trứng.
Giảm dự trữ buồng trứng (DOR): Phụ nữ được sinh ra với số lượng noãn đủ cho cả đời, và số lượng này giảm theo tuổi. Người có dự trữ buồng trứng thấp có thể thu được ít noãn hơn dù hỗ trợ sinh sản, nhưng vẫn có thể thụ thai tự nhiên.
Vô kinh vùng hạ đồi chức năng (FHA): Thường liên quan đến tập luyện quá sức, cân nặng rất thấp hoặc căng thẳng, và có thể liên quan đến chứng chán ăn tâm thần.
Mãn kinh: Sự suy giảm tự nhiên của chức năng buồng trứng, thường vào khoảng tuổi 50, kèm chấm dứt kinh nguyệt, bốc hỏa, khó ngủ và thay đổi tâm trạng.
Triệu chứng là gì?
Không rụng trứng đôi khi không gây triệu chứng rõ ràng. Kinh nguyệt đều cũng không xác nhận có rụng trứng. Các dấu hiệu có thể gồm:
Không có kinh nguyệt
Lượng dịch tiết giảm rõ rệt (không có chất nhầy cổ tử cung)
Ra máu kinh nhiều hoặc ít bất thường
Thân nhiệt cơ bản không đều
Chẩn đoán không rụng trứng như thế nào?
Bác sĩ sẽ xem xét bệnh sử, triệu chứng và khám thực thể. Các xét nghiệm có thể gồm:
Thử thai
Xét nghiệm hormone
Xét nghiệm chức năng tuyến giáp
Nghiệm pháp dung nạp glucose để phát hiện bất thường insulin
Siêu âm qua ngả âm đạo
Đánh giá nội mạc tử cung khi cần
Điều trị không rụng trứng như thế nào?
Điều trị tùy nguyên nhân. Một số người cần thay đổi lối sống, còn những người khác cần dùng thuốc hoặc phẫu thuật.
Thay đổi lối sống
Có thể hữu ích khi không rụng trứng liên quan đến cân nặng quá cao hoặc quá thấp, tập luyện quá sức hay căng thẳng tâm lý. Chỉ điều chỉnh chế độ ăn, tập luyện hoặc căng thẳng cũng có thể khôi phục rụng trứng.
Thuốc
Nhiều phụ nữ bị không rụng trứng có thể rụng trứng và thụ thai nhờ thuốc:
Clomiphene citrate: Khoảng 80% phụ nữ rụng trứng sau khi dùng thuốc và khoảng 40% mang thai.
Gonadotropin màng đệm người (hCG): Thường dùng cùng clomiphene hoặc hormone kích thích nang trứng để kích hoạt rụng trứng và canh thời điểm thụ thai. Thuốc có thể ảnh hưởng đến thử thai và gây dương tính giả.
Hormone kích thích nang trứng (FSH): Dùng khi cơ thể không sản xuất đủ FSH hoặc clomiphene không hiệu quả.
Chất đồng vận/đối vận hormone giải phóng gonadotropin (chất đồng vận/đối vận GnRH): Kiểm soát sự phóng thích hormone tạo hoàng thể (LH) và ngăn rụng trứng sớm, đặc biệt trong các chu kỳ IVF.
Phẫu thuật
Với bệnh nhân PCOS không đáp ứng thuốc, bác sĩ có thể đề nghị đốt điểm buồng trứng, một thủ thuật nội soi xâm lấn tối thiểu. Một số lỗ nhỏ được tạo trên bề mặt buồng trứng để giảm testosterone buồng trứng và có thể khôi phục rụng trứng, kinh nguyệt.
Nguồn bài viết:
Tổng hợp trực tuyến