Tin tức | Nhóm nghiên cứu Karolinska phát hiện các gen mới có thể giúp phòng ngừa tình trạng suy yếu ở người cao tuổi
Một nghiên cứu mới của Karolinska Institutet, Thụy Điển, được công bố trên tạp chí Nature Aging, lần đầu tiên phát hiện nhiều biến thể di truyền liên quan đến tình trạng suy yếu ở người cao tuổi bằng cách kết hợp phân tích hệ gen quy mô lớn với phân tích protein học. Phát hiện này mở ra hy vọng mới cho việc dự đoán sớm và can thiệp vào tình trạng suy giảm chức năng do tuổi tác.
Suy yếu: Kiểu hình lâm sàng then chốt của quá trình lão hóa
Lão hóa là một quá trình phức tạp đi kèm sự suy giảm dần của nhiều chức năng sinh lý. Suy yếu là kiểu hình lâm sàng then chốt của quá trình này, đặc trưng bởi khả năng chống chịu giảm, khiến một người dễ bị ngã, nhiễm trùng, nhập viện và thậm chí tử vong hơn.
Hiện chưa có tiêu chuẩn vàng thống nhất để đo lường tình trạng suy yếu. Những năm gần đây, "Hospital Frailty Risk Score" (HFRS) đã được phát triển để đánh giá các nhóm có nguy cơ. Công cụ này có một phần trùng lặp với các mô hình "chỉ số suy yếu" và "kiểu hình suy yếu" truyền thống, nhưng nhấn mạnh hơn vào giá trị lâm sàng của hồ sơ chẩn đoán y khoa.
Thiết kế nghiên cứu: Phân tích di truyền quần thể quy mô lớn, đa quốc gia
Trước tiên, nhóm nghiên cứu tiến hành nghiên cứu liên kết toàn hệ gen trên FinnGen, cơ sở dữ liệu di truyền quốc gia của Phần Lan (với hơn 500,000 hồ sơ dữ liệu di truyền và sức khỏe), để xác định các biến thể di truyền liên quan đến tình trạng suy yếu. Sau đó, họ xác thực các phát hiện này trong UK Biobank (với hơn 400,000 mẫu di truyền) và tích hợp kết quả bằng điểm nguy cơ đa gen (PRS) cùng phân tích gộp. Ngoài ra, nghiên cứu còn kết hợp phân tích biểu hiện ở cấp độ protein và phân tích đồng định vị để sàng lọc các gen có khả năng mang tính nhân quả.
Phát hiện chính: 53 biến thể di truyền liên quan đến tình trạng suy yếu
Năm mươi ba biến thể có ý nghĩa được phát hiện có liên quan đến tình trạng suy yếu, trong đó 45 biến thể được báo cáo lần đầu; các biến thể này ánh xạ đến 41 gen, trong đó 6 gen trước đây chưa từng có báo cáo liên quan.
Phân tích đồng định vị xác định nhiều gen ứng viên có khả năng mang tính nhân quả, bao gồm CHST9, C6orf106 (ILRUN), KHK, MET, APOE, CGREF1 và PPP6C.
CHST9: mã hóa một enzym quan trọng trong truyền tín hiệu giữa các tế bào
C6orf106 (ILRUN): điều hòa tình trạng viêm và chuyển hóa lipid
CGREF1: liên quan đến chu kỳ tế bào và sự kết dính
APOE: một gen quan trọng trong bệnh Alzheimer
PPP6C: tham gia điều hòa con đường NF-kappa-B
Mặc dù có các chức năng đa dạng, bằng chứng đa gen nhìn chung cho thấy vai trò trung tâm của cơ chế điều hòa miễn dịch - viêm, tương tác tế bào và kết dính trong sự phát triển của tình trạng suy yếu.
Phân tích biểu hiện protein cho thấy nồng độ CGREF1 và NECTIN2 tăng, cũng như nồng độ MET và APOC1 giảm, có liên quan đến nguy cơ suy yếu cao hơn.
Phân tích làm giàu theo loại tế bào cho thấy các gen này được biểu hiện mạnh ở nhiều vùng não (hệ viền, đại não, tiểu não, v.v.), qua đó làm nổi bật hơn nữa vai trò của hệ thần kinh trung ương trong sự phát triển của tình trạng suy yếu.
Ý nghĩa lâm sàng: Cơ hội mới cho dự đoán và can thiệp sớm
Nghiên cứu cho thấy điểm nguy cơ đa gen dựa trên HFRS có thể dự đoán hiệu quả nguy cơ suy yếu, suy yếu khởi phát sớm, tử vong và nguy cơ nhập viện. Các nhà nghiên cứu ước tính khả năng di truyền của tình trạng suy yếu vào khoảng 6%, tương tự kết quả từ các phương pháp đánh giá khác.
Điều này cho thấy nếu có thể xác định sớm những người nguy cơ cao thông qua điểm nguy cơ di truyền ở giai đoạn trung niên, việc điều chỉnh lối sống hoặc can thiệp có mục tiêu có thể trì hoãn, thậm chí ngăn ngừa khởi phát tình trạng suy yếu.
Hạn chế và triển vọng
Nhóm nghiên cứu lưu ý rằng kết quả xác thực từ UK Biobank yếu hơn kết quả từ cơ sở dữ liệu Phần Lan, có thể do khác biệt về nguồn mẫu: FinnGen bao gồm các nhóm thuần tập trên toàn quốc và bệnh nhân nhập viện, trong khi UK Biobank chủ yếu gồm những người tình nguyện tham gia, với tỷ lệ suy yếu tổng thể thường thấp hơn.
Nghiên cứu trong tương lai cần tiếp tục tìm hiểu vai trò của đáp ứng miễn dịch - viêm và hệ thần kinh trong sự phát triển của "suy yếu nhận thức", đồng thời thúc đẩy việc ứng dụng dự đoán nguy cơ di truyền trong thực hành lâm sàng.
Tin tức | Nhóm nghiên cứu Karolinska xác định các gen mới có thể giúp ngăn ngừa tình trạng suy yếu ở người cao tuổi
Tin tức | Nhóm nghiên cứu Karolinska phát hiện các gen mới có thể giúp phòng ngừa tình trạng suy yếu ở người cao tuổi
Một nghiên cứu mới của Karolinska Institutet, Thụy Điển, được công bố trên tạp chí Nature Aging, lần đầu tiên phát hiện nhiều biến thể di truyền liên quan đến tình trạng suy yếu ở người cao tuổi bằng cách kết hợp phân tích hệ gen quy mô lớn với phân tích protein học. Phát hiện này mở ra hy vọng mới cho việc dự đoán sớm và can thiệp vào tình trạng suy giảm chức năng do tuổi tác.
Suy yếu: Kiểu hình lâm sàng then chốt của quá trình lão hóa
Lão hóa là một quá trình phức tạp đi kèm sự suy giảm dần của nhiều chức năng sinh lý. Suy yếu là kiểu hình lâm sàng then chốt của quá trình này, đặc trưng bởi khả năng chống chịu giảm, khiến một người dễ bị ngã, nhiễm trùng, nhập viện và thậm chí tử vong hơn.
Hiện chưa có tiêu chuẩn vàng thống nhất để đo lường tình trạng suy yếu. Những năm gần đây, "Hospital Frailty Risk Score" (HFRS) đã được phát triển để đánh giá các nhóm có nguy cơ. Công cụ này có một phần trùng lặp với các mô hình "chỉ số suy yếu" và "kiểu hình suy yếu" truyền thống, nhưng nhấn mạnh hơn vào giá trị lâm sàng của hồ sơ chẩn đoán y khoa.
Thiết kế nghiên cứu: Phân tích di truyền quần thể quy mô lớn, đa quốc gia
Trước tiên, nhóm nghiên cứu tiến hành nghiên cứu liên kết toàn hệ gen trên FinnGen, cơ sở dữ liệu di truyền quốc gia của Phần Lan (với hơn 500,000 hồ sơ dữ liệu di truyền và sức khỏe), để xác định các biến thể di truyền liên quan đến tình trạng suy yếu. Sau đó, họ xác thực các phát hiện này trong UK Biobank (với hơn 400,000 mẫu di truyền) và tích hợp kết quả bằng điểm nguy cơ đa gen (PRS) cùng phân tích gộp. Ngoài ra, nghiên cứu còn kết hợp phân tích biểu hiện ở cấp độ protein và phân tích đồng định vị để sàng lọc các gen có khả năng mang tính nhân quả.
Phát hiện chính: 53 biến thể di truyền liên quan đến tình trạng suy yếu
Năm mươi ba biến thể có ý nghĩa được phát hiện có liên quan đến tình trạng suy yếu, trong đó 45 biến thể được báo cáo lần đầu; các biến thể này ánh xạ đến 41 gen, trong đó 6 gen trước đây chưa từng có báo cáo liên quan.
Phân tích đồng định vị xác định nhiều gen ứng viên có khả năng mang tính nhân quả, bao gồm CHST9, C6orf106 (ILRUN), KHK, MET, APOE, CGREF1 và PPP6C.
CHST9: mã hóa một enzym quan trọng trong truyền tín hiệu giữa các tế bào
C6orf106 (ILRUN): điều hòa tình trạng viêm và chuyển hóa lipid
CGREF1: liên quan đến chu kỳ tế bào và sự kết dính
APOE: một gen quan trọng trong bệnh Alzheimer
PPP6C: tham gia điều hòa con đường NF-kappa-B
Mặc dù có các chức năng đa dạng, bằng chứng đa gen nhìn chung cho thấy vai trò trung tâm của cơ chế điều hòa miễn dịch - viêm, tương tác tế bào và kết dính trong sự phát triển của tình trạng suy yếu.
Phân tích biểu hiện protein cho thấy nồng độ CGREF1 và NECTIN2 tăng, cũng như nồng độ MET và APOC1 giảm, có liên quan đến nguy cơ suy yếu cao hơn.
Phân tích làm giàu theo loại tế bào cho thấy các gen này được biểu hiện mạnh ở nhiều vùng não (hệ viền, đại não, tiểu não, v.v.), qua đó làm nổi bật hơn nữa vai trò của hệ thần kinh trung ương trong sự phát triển của tình trạng suy yếu.
Ý nghĩa lâm sàng: Cơ hội mới cho dự đoán và can thiệp sớm
Nghiên cứu cho thấy điểm nguy cơ đa gen dựa trên HFRS có thể dự đoán hiệu quả nguy cơ suy yếu, suy yếu khởi phát sớm, tử vong và nguy cơ nhập viện. Các nhà nghiên cứu ước tính khả năng di truyền của tình trạng suy yếu vào khoảng 6%, tương tự kết quả từ các phương pháp đánh giá khác.
Điều này cho thấy nếu có thể xác định sớm những người nguy cơ cao thông qua điểm nguy cơ di truyền ở giai đoạn trung niên, việc điều chỉnh lối sống hoặc can thiệp có mục tiêu có thể trì hoãn, thậm chí ngăn ngừa khởi phát tình trạng suy yếu.
Hạn chế và triển vọng
Nhóm nghiên cứu lưu ý rằng kết quả xác thực từ UK Biobank yếu hơn kết quả từ cơ sở dữ liệu Phần Lan, có thể do khác biệt về nguồn mẫu: FinnGen bao gồm các nhóm thuần tập trên toàn quốc và bệnh nhân nhập viện, trong khi UK Biobank chủ yếu gồm những người tình nguyện tham gia, với tỷ lệ suy yếu tổng thể thường thấp hơn.
Nghiên cứu trong tương lai cần tiếp tục tìm hiểu vai trò của đáp ứng miễn dịch - viêm và hệ thần kinh trong sự phát triển của "suy yếu nhận thức", đồng thời thúc đẩy việc ứng dụng dự đoán nguy cơ di truyền trong thực hành lâm sàng.
Nguồn bài viết:
Tổng hợp từ internet