Đằng sau việc đổi tên PCOS thành PMOS: Một rối loạn nội tiết phổ biến đang được định nghĩa lại là bệnh toàn thân
Trong một thời gian dài, hội chứng buồng trứng đa nang được công chúng nhìn nhận chủ yếu là vấn đề phụ khoa ảnh hưởng đến kinh nguyệt và khả năng sinh sản. Tuy nhiên, các tổng quan y khoa gần đây nhất cho thấy cách hiểu này đang thay đổi. Ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy tình trạng trước đây được gọi là PCOS không chỉ là bệnh lý buồng trứng mà là một bệnh lý toàn thân liên quan đến sinh sản, nội tiết, chuyển hóa, nguy cơ tim mạch và sức khỏe tâm thần. Để phản ánh chính xác hơn bản chất của bệnh, cộng đồng học thuật quốc tế trong những năm gần đây đã đề xuất đổi tên thành PMOS, viết tắt của Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome.
Gần đây, một bài tổng quan toàn diện được đăng trên *Journal of Clinical Investigation* đã hệ thống hóa các tiêu chí chẩn đoán, cơ chế bệnh sinh, tác động lâu dài đến sức khỏe và xu hướng điều trị PCOS/PMOS trong tương lai. Bài viết chỉ ra rằng PCOS/PMOS là một trong những rối loạn nội tiết thường gặp nhất ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Tùy theo tiêu chí chẩn đoán được sử dụng, tỷ lệ hiện mắc trên toàn cầu ở phụ nữ được ước tính khoảng 5% đến 20%. Tuy nhiên, do triệu chứng phức tạp, biểu hiện rất đa dạng và tình trạng thiếu tiêu chí chẩn đoán thống nhất kéo dài, nhiều bệnh nhân có thể không được phát hiện trong thời gian dài hoặc chỉ được điều trị từng triệu chứng riêng lẻ.
Trước đây, PCOS thường được xem là một "vấn đề về khả năng sinh sản", chủ yếu liên quan đến chu kỳ kinh nguyệt không đều, rối loạn phóng noãn và hình thái buồng trứng đa nang. Nhiều bệnh nhân chỉ được chẩn đoán khi đi khám vì khó thụ thai hoặc vô sinh. Tuy nhiên, nghiên cứu lâm sàng hiện đại cho thấy căn nguyên cốt lõi của bệnh không chỉ giới hạn ở buồng trứng mà liên quan đến nhiều cơ chế, bao gồm tăng androgen, kháng insulin, bất thường thần kinh nội tiết, khuynh hướng di truyền, yếu tố môi trường và tình trạng viêm. Nói cách khác, biểu hiện ở buồng trứng chỉ là một phần trong biểu hiện của bệnh; phía sau đó là sự mất cân bằng trong mạng lưới nội tiết và chuyển hóa toàn thân.
Đây cũng là một lý do quan trọng khiến tên gọi PMOS thu hút sự chú ý. PMOS là viết tắt của Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome. So với "Polycystic Ovary Syndrome", tên gọi này giảm nhấn mạnh vai trò trung tâm của "những thay đổi dạng nang ở buồng trứng" trong chẩn đoán, đồng thời làm nổi bật việc bệnh liên quan đến nhiều cơ quan nội tiết và hệ thống chuyển hóa. Các nhà nghiên cứu chỉ ra rằng nang bệnh lý ở buồng trứng không phải là điều kiện bắt buộc để chẩn đoán bệnh; tập trung tên bệnh vào "buồng trứng đa nang" có thể dễ dàng dẫn đến thiên kiến nhận thức ở công chúng và nhân viên y tế.
Theo Hướng dẫn quốc tế dựa trên bằng chứng 2023, chẩn đoán PCOS/PMOS ở người trưởng thành hiện vẫn khuyến nghị sử dụng tiêu chuẩn Rotterdam. Sau khi loại trừ các bệnh nội tiết khác, bệnh nhân phải có hai trong ba đặc điểm chính: rối loạn phóng noãn, tăng androgen trên lâm sàng hoặc xét nghiệm sinh hóa, và hình thái buồng trứng đa nang trên siêu âm. Rối loạn phóng noãn thường biểu hiện bằng chu kỳ kinh quá ngắn, quá dài hoặc không đều. Tăng androgen có thể bao gồm rậm lông, mụn trứng cá, rụng tóc hoặc kết quả xét nghiệm cho thấy nồng độ androgen như testosterone tăng cao. Hình thái buồng trứng đa nang cần được đánh giá bằng siêu âm theo tiêu chuẩn hóa.
Cùng với những tiến bộ trong công nghệ chẩn đoán, các nhà nghiên cứu cũng đang tìm hiểu những phương pháp đánh giá khách quan và thuận tiện hơn. Bài tổng quan đề cập rằng các kỹ thuật phát hiện có độ nhạy cao như sắc ký lỏng khối phổ song song có thể được sử dụng để đo chính xác hơn testosterone toàn phần; siêu âm đầu dò âm đạo tần số cao có thể được dùng để đánh giá số nang noãn thứ cấp; và nồng độ hormone kháng Müller cũng đang được nghiên cứu như một trong các dấu ấn thay thế cho hình thái buồng trứng đa nang. Một số nghiên cứu cho thấy ở phụ nữ từ 23 đến 35 tuổi, nồng độ AMH trên 3.2 ng/mL có thể là dấu ấn thay thế tiềm năng để đánh giá hình thái buồng trứng đa nang, với độ nhạy 88.6% và độ đặc hiệu 80.3%. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng không thể sử dụng AMH đơn độc để chẩn đoán PCOS/PMOS.
Tính phức tạp của PMOS còn thể hiện ở mức độ không đồng nhất cao. Các bệnh nhân khác nhau có thể có những triệu chứng nổi trội khác nhau: một số chủ yếu bị rối loạn kinh nguyệt và vô sinh, một số khác chủ yếu có mụn trứng cá, rậm lông và rụng tóc, trong khi những người khác lại biểu hiện rõ hơn tình trạng kháng insulin, béo phì, rối loạn lipid máu hoặc nguy cơ đái tháo đường. Bài tổng quan chỉ ra rằng các kiểu hình khác nhau có thể tương ứng với những nguy cơ chuyển hóa khác nhau. Bệnh nhân đồng thời có tăng androgen, rối loạn phóng noãn và hình thái buồng trứng đa nang thường đối mặt với nguy cơ kháng insulin, hội chứng chuyển hóa và rối loạn lipid máu cao hơn; trong khi bệnh nhân chỉ có rối loạn phóng noãn và hình thái buồng trứng đa nang có nguy cơ chuyển hóa tương đối nhẹ hơn.
Xét về cơ chế bệnh sinh, PMOS không phải là bệnh do một yếu tố đơn lẻ gây ra. Bài tổng quan cho biết các yếu tố di truyền, biểu sinh, môi trường, chuyển hóa và thần kinh nội tiết đều có thể góp phần vào sự khởi phát bệnh. Nghiên cứu cho thấy PMOS có khuynh hướng di truyền mạnh; một tỷ lệ đáng kể con gái sinh ra từ những bà mẹ mắc PMOS cuối cùng sẽ được chẩn đoán mắc tình trạng này. Các nghiên cứu liên kết toàn hệ gen đã xác định nhiều locus gen liên quan đến PMOS, trong đó nhiều locus liên quan đến tín hiệu insulin, chức năng hormone sinh dục và điều hòa chuyển hóa.
Mối liên hệ tăng cường lẫn nhau giữa tình trạng kháng insulin và cường androgen là một mắt xích quan trọng trong cơ chế bệnh sinh của PMOS. Tình trạng tăng insulin máu có thể làm giảm nồng độ globulin gắn hormone sinh dục, từ đó làm tăng androgen tự do. Đồng thời, insulin có thể tác động trực tiếp lên các tế bào vỏ buồng trứng, thúc đẩy sản xuất androgen. Nồng độ androgen tăng cao có thể tiếp tục làm rối loạn sự phát triển của nang noãn, dẫn đến rối loạn phóng noãn và bất thường kinh nguyệt. Béo phì, kháng insulin và stress chuyển hóa có thể làm trầm trọng thêm vòng xoắn này, nhưng không phải mọi bệnh nhân PMOS đều bị béo phì hoặc kháng insulin, điều này cũng giải thích vì sao biểu hiện bệnh lại đa dạng như vậy.
Bên cạnh các yếu tố chuyển hóa, những bất thường thần kinh nội tiết ngày càng được quan tâm. Tổng quan này ghi nhận tình trạng phóng thích theo nhịp bất thường của hormone giải phóng gonadotropin thường gặp ở bệnh nhân PMOS, từ đó ảnh hưởng đến tỷ lệ hormone lutein hóa và hormone kích thích nang noãn, đồng thời thúc đẩy buồng trứng sản xuất quá mức androgen. Một số nghiên cứu cũng cho thấy các đường truyền tín hiệu liên quan đến GABA, kisspeptin, neurokinin B, dynorphin và AMH có thể tham gia vào cơ chế bệnh sinh của bệnh. Những cơ chế này cũng định hướng cho việc phát triển các đích điều trị chính xác hơn trong tương lai.
Ảnh hưởng lâu dài của PMOS đối với sức khỏe cũng đáng kể và không thể xem nhẹ. Bên cạnh vô sinh và bất thường kinh nguyệt, bệnh nhân có thể đối mặt với nguy cơ cao hơn mắc kháng insulin, đái tháo đường type 2, rối loạn lipid máu, tăng huyết áp và bệnh tim mạch. Đồng thời, trầm cảm, lo âu, rối loạn ăn uống và những băn khoăn về hình ảnh cơ thể cũng phổ biến hơn ở bệnh nhân PMOS, có thể ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống. Vì vậy, chỉ xem PMOS là một “bệnh phụ khoa” hoặc “vấn đề sinh sản” sẽ dễ đánh giá thấp ý nghĩa của bệnh đối với việc quản lý sức khỏe suốt đời.
Về điều trị, thực hành lâm sàng hiện nay vẫn chủ yếu tập trung vào kiểm soát triệu chứng. Thuốc tránh thai nội tiết phối hợp thường được sử dụng để cải thiện tình trạng kinh nguyệt không đều, mụn trứng cá và rậm lông; các biện pháp can thiệp lối sống và metformin có thể được dùng để cải thiện cân nặng và tình trạng kháng insulin; đối với bệnh nhân có nhu cầu sinh sản và bị rối loạn phóng noãn, các hướng dẫn ngày càng khuyến cáo letrozole là thuốc gây phóng noãn hàng đầu. Tổng quan này đề cập rằng so với clomiphene citrate truyền thống, letrozole có thể mang lại tỷ lệ trẻ sinh sống cao hơn trong điều trị gây phóng noãn.
Đồng thời, các hướng điều trị mới đang được nghiên cứu. Những thuốc như thuốc đối kháng thụ thể neurokinin 3, thuốc chủ vận thụ thể GLP-1 và các thuốc đồng vận đa thụ thể đang cho thấy tiềm năng cải thiện tình trạng cường androgen, bất thường chuyển hóa và các đặc điểm sinh sản. Một số nghiên cứu tái định vị thuốc cũng cho thấy các hợp chất liên quan đến artemisinin có thể cải thiện tình trạng cường androgen, bất thường chu kỳ kinh nguyệt và giảm khả năng sinh sản ở mô hình động vật thông qua việc tác động đến quá trình tổng hợp androgen ở buồng trứng. Tuy nhiên, nhiều liệu pháp mới vẫn đang ở giai đoạn đầu hoặc tiền lâm sàng, và cần đánh giá an toàn thận trọng hơn, đặc biệt ở những người đang có kế hoạch mang thai hoặc đang mang thai.
Tổng quan này cho rằng trọng tâm của quản lý PMOS trong tương lai sẽ chuyển từ phương pháp điều trị “một công thức cho tất cả” sang phân kiểu hình chính xác và can thiệp cá thể hóa. Với sự phát triển của các công nghệ như học máy, di truyền học, đa omics và mô hình cơ quan trên chip, trong tương lai các bác sĩ có thể xác định sớm hơn những người có nguy cơ cao, phân biệt chính xác hơn giữa các kiểu hình sinh sản, chuyển hóa hoặc hỗn hợp, đồng thời xây dựng kế hoạch điều trị cá nhân hóa dựa trên các quỹ đạo nguy cơ khác nhau.
Đối với bệnh nhân, việc thay đổi tên gọi PMOS cùng các khái niệm chẩn đoán và điều trị không chỉ đơn thuần là thay thế thuật ngữ. Điều đó cho thấy hệ thống y tế cần nhìn nhận bệnh này toàn diện hơn. Kinh nguyệt không đều, mụn trứng cá, rậm lông, vô sinh, thay đổi cân nặng, đường huyết bất thường và các vấn đề cảm xúc có thể không phải là những triệu chứng riêng lẻ, mà là biểu hiện của cùng một bệnh nội tiết - chuyển hóa toàn thân ở những giai đoạn khác nhau và tại các hệ cơ quan khác nhau.
Nhìn chung, PMOS định nghĩa lại ranh giới lâm sàng của PCOS truyền thống. Điều này nhắc nhở công chúng và các bác sĩ rằng những rối loạn hormone thường gặp ở phụ nữ không nên chỉ xoay quanh hình ảnh học buồng trứng hoặc nhu cầu sinh sản, mà cần bao gồm nguy cơ chuyển hóa lâu dài, sức khỏe tâm thần, nguy cơ tim mạch và việc quản lý cá thể hóa. Cùng với sự tiến bộ không ngừng của các công nghệ chẩn đoán và liệu pháp nhắm trúng đích, quản lý PMOS được kỳ vọng sẽ dần chuyển từ điều trị thụ động triệu chứng sang sàng lọc sớm, can thiệp sớm và quản lý sức khỏe suốt đời.
Tin tức | Đằng sau việc đổi tên PCOS thành PMOS: Một rối loạn nội tiết tố phổ biến đang được định nghĩa lại thành bệnh toàn thân
Đằng sau việc đổi tên PCOS thành PMOS: Một rối loạn nội tiết phổ biến đang được định nghĩa lại là bệnh toàn thân
Trong một thời gian dài, hội chứng buồng trứng đa nang được công chúng nhìn nhận chủ yếu là vấn đề phụ khoa ảnh hưởng đến kinh nguyệt và khả năng sinh sản. Tuy nhiên, các tổng quan y khoa gần đây nhất cho thấy cách hiểu này đang thay đổi. Ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy tình trạng trước đây được gọi là PCOS không chỉ là bệnh lý buồng trứng mà là một bệnh lý toàn thân liên quan đến sinh sản, nội tiết, chuyển hóa, nguy cơ tim mạch và sức khỏe tâm thần. Để phản ánh chính xác hơn bản chất của bệnh, cộng đồng học thuật quốc tế trong những năm gần đây đã đề xuất đổi tên thành PMOS, viết tắt của Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome.
Gần đây, một bài tổng quan toàn diện được đăng trên *Journal of Clinical Investigation* đã hệ thống hóa các tiêu chí chẩn đoán, cơ chế bệnh sinh, tác động lâu dài đến sức khỏe và xu hướng điều trị PCOS/PMOS trong tương lai. Bài viết chỉ ra rằng PCOS/PMOS là một trong những rối loạn nội tiết thường gặp nhất ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Tùy theo tiêu chí chẩn đoán được sử dụng, tỷ lệ hiện mắc trên toàn cầu ở phụ nữ được ước tính khoảng 5% đến 20%. Tuy nhiên, do triệu chứng phức tạp, biểu hiện rất đa dạng và tình trạng thiếu tiêu chí chẩn đoán thống nhất kéo dài, nhiều bệnh nhân có thể không được phát hiện trong thời gian dài hoặc chỉ được điều trị từng triệu chứng riêng lẻ.
Trước đây, PCOS thường được xem là một "vấn đề về khả năng sinh sản", chủ yếu liên quan đến chu kỳ kinh nguyệt không đều, rối loạn phóng noãn và hình thái buồng trứng đa nang. Nhiều bệnh nhân chỉ được chẩn đoán khi đi khám vì khó thụ thai hoặc vô sinh. Tuy nhiên, nghiên cứu lâm sàng hiện đại cho thấy căn nguyên cốt lõi của bệnh không chỉ giới hạn ở buồng trứng mà liên quan đến nhiều cơ chế, bao gồm tăng androgen, kháng insulin, bất thường thần kinh nội tiết, khuynh hướng di truyền, yếu tố môi trường và tình trạng viêm. Nói cách khác, biểu hiện ở buồng trứng chỉ là một phần trong biểu hiện của bệnh; phía sau đó là sự mất cân bằng trong mạng lưới nội tiết và chuyển hóa toàn thân.
Đây cũng là một lý do quan trọng khiến tên gọi PMOS thu hút sự chú ý. PMOS là viết tắt của Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome. So với "Polycystic Ovary Syndrome", tên gọi này giảm nhấn mạnh vai trò trung tâm của "những thay đổi dạng nang ở buồng trứng" trong chẩn đoán, đồng thời làm nổi bật việc bệnh liên quan đến nhiều cơ quan nội tiết và hệ thống chuyển hóa. Các nhà nghiên cứu chỉ ra rằng nang bệnh lý ở buồng trứng không phải là điều kiện bắt buộc để chẩn đoán bệnh; tập trung tên bệnh vào "buồng trứng đa nang" có thể dễ dàng dẫn đến thiên kiến nhận thức ở công chúng và nhân viên y tế.
Theo Hướng dẫn quốc tế dựa trên bằng chứng 2023, chẩn đoán PCOS/PMOS ở người trưởng thành hiện vẫn khuyến nghị sử dụng tiêu chuẩn Rotterdam. Sau khi loại trừ các bệnh nội tiết khác, bệnh nhân phải có hai trong ba đặc điểm chính: rối loạn phóng noãn, tăng androgen trên lâm sàng hoặc xét nghiệm sinh hóa, và hình thái buồng trứng đa nang trên siêu âm. Rối loạn phóng noãn thường biểu hiện bằng chu kỳ kinh quá ngắn, quá dài hoặc không đều. Tăng androgen có thể bao gồm rậm lông, mụn trứng cá, rụng tóc hoặc kết quả xét nghiệm cho thấy nồng độ androgen như testosterone tăng cao. Hình thái buồng trứng đa nang cần được đánh giá bằng siêu âm theo tiêu chuẩn hóa.
Cùng với những tiến bộ trong công nghệ chẩn đoán, các nhà nghiên cứu cũng đang tìm hiểu những phương pháp đánh giá khách quan và thuận tiện hơn. Bài tổng quan đề cập rằng các kỹ thuật phát hiện có độ nhạy cao như sắc ký lỏng khối phổ song song có thể được sử dụng để đo chính xác hơn testosterone toàn phần; siêu âm đầu dò âm đạo tần số cao có thể được dùng để đánh giá số nang noãn thứ cấp; và nồng độ hormone kháng Müller cũng đang được nghiên cứu như một trong các dấu ấn thay thế cho hình thái buồng trứng đa nang. Một số nghiên cứu cho thấy ở phụ nữ từ 23 đến 35 tuổi, nồng độ AMH trên 3.2 ng/mL có thể là dấu ấn thay thế tiềm năng để đánh giá hình thái buồng trứng đa nang, với độ nhạy 88.6% và độ đặc hiệu 80.3%. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng không thể sử dụng AMH đơn độc để chẩn đoán PCOS/PMOS.
Tính phức tạp của PMOS còn thể hiện ở mức độ không đồng nhất cao. Các bệnh nhân khác nhau có thể có những triệu chứng nổi trội khác nhau: một số chủ yếu bị rối loạn kinh nguyệt và vô sinh, một số khác chủ yếu có mụn trứng cá, rậm lông và rụng tóc, trong khi những người khác lại biểu hiện rõ hơn tình trạng kháng insulin, béo phì, rối loạn lipid máu hoặc nguy cơ đái tháo đường. Bài tổng quan chỉ ra rằng các kiểu hình khác nhau có thể tương ứng với những nguy cơ chuyển hóa khác nhau. Bệnh nhân đồng thời có tăng androgen, rối loạn phóng noãn và hình thái buồng trứng đa nang thường đối mặt với nguy cơ kháng insulin, hội chứng chuyển hóa và rối loạn lipid máu cao hơn; trong khi bệnh nhân chỉ có rối loạn phóng noãn và hình thái buồng trứng đa nang có nguy cơ chuyển hóa tương đối nhẹ hơn.
Xét về cơ chế bệnh sinh, PMOS không phải là bệnh do một yếu tố đơn lẻ gây ra. Bài tổng quan cho biết các yếu tố di truyền, biểu sinh, môi trường, chuyển hóa và thần kinh nội tiết đều có thể góp phần vào sự khởi phát bệnh. Nghiên cứu cho thấy PMOS có khuynh hướng di truyền mạnh; một tỷ lệ đáng kể con gái sinh ra từ những bà mẹ mắc PMOS cuối cùng sẽ được chẩn đoán mắc tình trạng này. Các nghiên cứu liên kết toàn hệ gen đã xác định nhiều locus gen liên quan đến PMOS, trong đó nhiều locus liên quan đến tín hiệu insulin, chức năng hormone sinh dục và điều hòa chuyển hóa.
Mối liên hệ tăng cường lẫn nhau giữa tình trạng kháng insulin và cường androgen là một mắt xích quan trọng trong cơ chế bệnh sinh của PMOS. Tình trạng tăng insulin máu có thể làm giảm nồng độ globulin gắn hormone sinh dục, từ đó làm tăng androgen tự do. Đồng thời, insulin có thể tác động trực tiếp lên các tế bào vỏ buồng trứng, thúc đẩy sản xuất androgen. Nồng độ androgen tăng cao có thể tiếp tục làm rối loạn sự phát triển của nang noãn, dẫn đến rối loạn phóng noãn và bất thường kinh nguyệt. Béo phì, kháng insulin và stress chuyển hóa có thể làm trầm trọng thêm vòng xoắn này, nhưng không phải mọi bệnh nhân PMOS đều bị béo phì hoặc kháng insulin, điều này cũng giải thích vì sao biểu hiện bệnh lại đa dạng như vậy.
Bên cạnh các yếu tố chuyển hóa, những bất thường thần kinh nội tiết ngày càng được quan tâm. Tổng quan này ghi nhận tình trạng phóng thích theo nhịp bất thường của hormone giải phóng gonadotropin thường gặp ở bệnh nhân PMOS, từ đó ảnh hưởng đến tỷ lệ hormone lutein hóa và hormone kích thích nang noãn, đồng thời thúc đẩy buồng trứng sản xuất quá mức androgen. Một số nghiên cứu cũng cho thấy các đường truyền tín hiệu liên quan đến GABA, kisspeptin, neurokinin B, dynorphin và AMH có thể tham gia vào cơ chế bệnh sinh của bệnh. Những cơ chế này cũng định hướng cho việc phát triển các đích điều trị chính xác hơn trong tương lai.
Ảnh hưởng lâu dài của PMOS đối với sức khỏe cũng đáng kể và không thể xem nhẹ. Bên cạnh vô sinh và bất thường kinh nguyệt, bệnh nhân có thể đối mặt với nguy cơ cao hơn mắc kháng insulin, đái tháo đường type 2, rối loạn lipid máu, tăng huyết áp và bệnh tim mạch. Đồng thời, trầm cảm, lo âu, rối loạn ăn uống và những băn khoăn về hình ảnh cơ thể cũng phổ biến hơn ở bệnh nhân PMOS, có thể ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống. Vì vậy, chỉ xem PMOS là một “bệnh phụ khoa” hoặc “vấn đề sinh sản” sẽ dễ đánh giá thấp ý nghĩa của bệnh đối với việc quản lý sức khỏe suốt đời.
Về điều trị, thực hành lâm sàng hiện nay vẫn chủ yếu tập trung vào kiểm soát triệu chứng. Thuốc tránh thai nội tiết phối hợp thường được sử dụng để cải thiện tình trạng kinh nguyệt không đều, mụn trứng cá và rậm lông; các biện pháp can thiệp lối sống và metformin có thể được dùng để cải thiện cân nặng và tình trạng kháng insulin; đối với bệnh nhân có nhu cầu sinh sản và bị rối loạn phóng noãn, các hướng dẫn ngày càng khuyến cáo letrozole là thuốc gây phóng noãn hàng đầu. Tổng quan này đề cập rằng so với clomiphene citrate truyền thống, letrozole có thể mang lại tỷ lệ trẻ sinh sống cao hơn trong điều trị gây phóng noãn.
Đồng thời, các hướng điều trị mới đang được nghiên cứu. Những thuốc như thuốc đối kháng thụ thể neurokinin 3, thuốc chủ vận thụ thể GLP-1 và các thuốc đồng vận đa thụ thể đang cho thấy tiềm năng cải thiện tình trạng cường androgen, bất thường chuyển hóa và các đặc điểm sinh sản. Một số nghiên cứu tái định vị thuốc cũng cho thấy các hợp chất liên quan đến artemisinin có thể cải thiện tình trạng cường androgen, bất thường chu kỳ kinh nguyệt và giảm khả năng sinh sản ở mô hình động vật thông qua việc tác động đến quá trình tổng hợp androgen ở buồng trứng. Tuy nhiên, nhiều liệu pháp mới vẫn đang ở giai đoạn đầu hoặc tiền lâm sàng, và cần đánh giá an toàn thận trọng hơn, đặc biệt ở những người đang có kế hoạch mang thai hoặc đang mang thai.
Tổng quan này cho rằng trọng tâm của quản lý PMOS trong tương lai sẽ chuyển từ phương pháp điều trị “một công thức cho tất cả” sang phân kiểu hình chính xác và can thiệp cá thể hóa. Với sự phát triển của các công nghệ như học máy, di truyền học, đa omics và mô hình cơ quan trên chip, trong tương lai các bác sĩ có thể xác định sớm hơn những người có nguy cơ cao, phân biệt chính xác hơn giữa các kiểu hình sinh sản, chuyển hóa hoặc hỗn hợp, đồng thời xây dựng kế hoạch điều trị cá nhân hóa dựa trên các quỹ đạo nguy cơ khác nhau.
Đối với bệnh nhân, việc thay đổi tên gọi PMOS cùng các khái niệm chẩn đoán và điều trị không chỉ đơn thuần là thay thế thuật ngữ. Điều đó cho thấy hệ thống y tế cần nhìn nhận bệnh này toàn diện hơn. Kinh nguyệt không đều, mụn trứng cá, rậm lông, vô sinh, thay đổi cân nặng, đường huyết bất thường và các vấn đề cảm xúc có thể không phải là những triệu chứng riêng lẻ, mà là biểu hiện của cùng một bệnh nội tiết - chuyển hóa toàn thân ở những giai đoạn khác nhau và tại các hệ cơ quan khác nhau.
Nhìn chung, PMOS định nghĩa lại ranh giới lâm sàng của PCOS truyền thống. Điều này nhắc nhở công chúng và các bác sĩ rằng những rối loạn hormone thường gặp ở phụ nữ không nên chỉ xoay quanh hình ảnh học buồng trứng hoặc nhu cầu sinh sản, mà cần bao gồm nguy cơ chuyển hóa lâu dài, sức khỏe tâm thần, nguy cơ tim mạch và việc quản lý cá thể hóa. Cùng với sự tiến bộ không ngừng của các công nghệ chẩn đoán và liệu pháp nhắm trúng đích, quản lý PMOS được kỳ vọng sẽ dần chuyển từ điều trị thụ động triệu chứng sang sàng lọc sớm, can thiệp sớm và quản lý sức khỏe suốt đời.
Nguồn bài viết:
Tổng hợp trực tuyến