Tin tức | Gà rán, khoai tây chiên và ngũ cốc ăn liền: Nghiên cứu Canada xác nhận thực phẩm siêu chế biến gây hại đáng kể cho sức khỏe
Một nghiên cứu quy mô lớn do Đại học McMaster tại Canada dẫn đầu đã sử dụng dữ liệu dấu ấn sinh học mang tính đại diện toàn quốc để xác nhận một cách có hệ thống mối liên hệ trực tiếp đáng kể giữa thực phẩm siêu chế biến (UPFs) và nhiều nguy cơ sức khỏe. Nghiên cứu cho thấy những người tiêu thụ nhiều UPFs có nhiều khả năng bị huyết áp, đường huyết và lipid máu cao; vòng eo lớn hơn; BMI cao hơn; viêm mạn tính và các nguy cơ tim mạch—chuyển hóa khác.
Thực phẩm siêu chế biến là gì?
UPFs là thực phẩm ăn liền trải qua nhiều công đoạn chế biến công nghiệp và chứa nhiều chất tạo hương, chất bảo quản, chất tạo ngọt cùng các phụ gia khác. Ví dụ phổ biến gồm:
Khoai tây chiên dạng lát, pizza đông lạnh và thịt chế biến
Ngũ cốc ăn sáng có đường, súp đóng hộp và nước xốt đóng chai
Nước ngọt, nước tăng lực và món tráng miệng chế biến sẵn
Những thực phẩm này thường nhiều chất béo, đường và natri; ít chất xơ; đồng thời thiếu vitamin và khoáng chất. Tuy nhiên, sự tiện lợi, giá thành thấp và quảng cáo rộng rãi khiến chúng rất được ưa chuộng.
Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu
Đây là nghiên cứu dân số có hệ thống đầu tiên của Canada kết hợp dữ liệu trên toàn quốc với các dấu ấn sinh học. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ Khảo sát Đo lường Sức khỏe Canada, do Bộ Y tế Canada và Cơ quan Thống kê Canada phối hợp thực hiện. Nhóm nghiên cứu lựa chọn hơn 6,000 người trưởng thành thuộc nhiều độ tuổi, giới tính, nhóm chủng tộc, tình trạng sức khỏe và hoàn cảnh kinh tế—xã hội.
Trước tiên, người tham gia hoàn thành bảng hỏi chi tiết về chế độ ăn. Sau đó, các phòng khám lưu động đo những chỉ số chính gồm BMI, vòng eo, huyết áp, lipid máu, insulin, bạch cầu và protein phản ứng C (CRP).
Phát hiện chính: UPFs không chỉ thúc đẩy tăng cân mà còn liên quan trực tiếp đến tình trạng viêm
Nghiên cứu phát hiện:
Những người tiêu thụ nhiều UPFs nhất có nhiều khả năng là nam giới, có thu nhập và trình độ học vấn thấp hơn, đồng thời ăn ít rau quả hơn;
Họ thường có BMI, vòng eo, huyết áp, lipid máu, insulin và triglyceride cao hơn;
Số lượng bạch cầu và protein phản ứng C tăng đáng kể, cho thấy phản ứng viêm toàn thân;
Các mối liên hệ vẫn có ý nghĩa ngay cả sau khi kiểm soát cân nặng, hút thuốc, hoạt động thể chất, tổng lượng thức ăn và các yếu tố kinh tế—xã hội.
Tác giả chính Anthea Christoforou, phó giáo sư Khoa Kinesiology, cho biết:
‘Điều này cho thấy thực phẩm siêu chế biến không chỉ đơn thuần là vấn đề dinh dưỡng kém. Cơ thể dường như xem chúng là thứ không phải thực phẩm, từ đó kích hoạt phản ứng miễn dịch.’
Chất béo và đường chỉ là một phần vấn đề; vấn đề rộng hơn là môi trường thực phẩm
Christoforou cho biết tác hại liên quan đến UPFs vượt ra ngoài thành phần dinh dưỡng và phản ánh một vấn đề phức tạp của hệ thống thực phẩm:
‘Phương pháp chế biến, phụ gia, thiết kế bao bì và hoạt động tiếp thị thương hiệu đều góp phần tạo nên một môi trường thực phẩm ảnh hưởng đến sức khỏe.’
Nghiên cứu cũng cho thấy người Canada tiêu thụ trung bình hơn ba khẩu phần UPFs mỗi ngày, trong khi nhóm tiêu thụ nhiều nhất ăn hơn sáu khẩu phần. Đáng lo ngại hơn, UPFs đang dần thay thế những thực phẩm nguyên chất mà mọi người nên ăn, bao gồm rau, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt.
Nguy cơ sức khỏe xuất hiện ở mọi nhóm thu nhập, cho thấy cần có chính sách can thiệp trên toàn dân
Mặc dù các nhóm thu nhập thấp tiêu thụ nhiều UPFs hơn, nghiên cứu nêu rõ:
‘Tác hại của UPFs áp dụng cho mọi nhóm xã hội; nguy cơ sức khỏe không biến mất khi thu nhập hoặc trình độ học vấn cao hơn.’ —Đồng tác giả và nghiên cứu sinh Angelina Baric
Phát hiện này nhấn mạnh tính cấp thiết của việc xây dựng các chính sách thực phẩm công bằng và có thể áp dụng rộng rãi. Bộ Y tế Canada đã bắt đầu tham vấn sơ bộ về việc đưa UPFs vào các chiến lược can thiệp quốc gia.
Nhóm nghiên cứu cũng dự định thực hiện các nghiên cứu chuyên sâu về việc trẻ em tiêu thụ UPFs và mối liên hệ với khả năng sinh sản, sức khỏe mãn kinh ở phụ nữ, cũng như tiếp tục nghiên cứu các cơ chế sinh học qua đó UPFs có thể gây rối loạn chuyển hóa và viêm mạn tính.
Tin tức | Gà rán, khoai tây chiên và ngũ cốc ăn liền: Nghiên cứu Canada xác nhận thực phẩm siêu chế biến gây hại đáng kể cho sức khỏe
Tin tức | Gà rán, khoai tây chiên và ngũ cốc ăn liền: Nghiên cứu Canada xác nhận thực phẩm siêu chế biến gây hại đáng kể cho sức khỏe
Một nghiên cứu quy mô lớn do Đại học McMaster tại Canada dẫn đầu đã sử dụng dữ liệu dấu ấn sinh học mang tính đại diện toàn quốc để xác nhận một cách có hệ thống mối liên hệ trực tiếp đáng kể giữa thực phẩm siêu chế biến (UPFs) và nhiều nguy cơ sức khỏe. Nghiên cứu cho thấy những người tiêu thụ nhiều UPFs có nhiều khả năng bị huyết áp, đường huyết và lipid máu cao; vòng eo lớn hơn; BMI cao hơn; viêm mạn tính và các nguy cơ tim mạch—chuyển hóa khác.
Thực phẩm siêu chế biến là gì?
UPFs là thực phẩm ăn liền trải qua nhiều công đoạn chế biến công nghiệp và chứa nhiều chất tạo hương, chất bảo quản, chất tạo ngọt cùng các phụ gia khác. Ví dụ phổ biến gồm:
Khoai tây chiên dạng lát, pizza đông lạnh và thịt chế biến
Ngũ cốc ăn sáng có đường, súp đóng hộp và nước xốt đóng chai
Nước ngọt, nước tăng lực và món tráng miệng chế biến sẵn
Những thực phẩm này thường nhiều chất béo, đường và natri; ít chất xơ; đồng thời thiếu vitamin và khoáng chất. Tuy nhiên, sự tiện lợi, giá thành thấp và quảng cáo rộng rãi khiến chúng rất được ưa chuộng.
Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu
Đây là nghiên cứu dân số có hệ thống đầu tiên của Canada kết hợp dữ liệu trên toàn quốc với các dấu ấn sinh học. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ Khảo sát Đo lường Sức khỏe Canada, do Bộ Y tế Canada và Cơ quan Thống kê Canada phối hợp thực hiện. Nhóm nghiên cứu lựa chọn hơn 6,000 người trưởng thành thuộc nhiều độ tuổi, giới tính, nhóm chủng tộc, tình trạng sức khỏe và hoàn cảnh kinh tế—xã hội.
Trước tiên, người tham gia hoàn thành bảng hỏi chi tiết về chế độ ăn. Sau đó, các phòng khám lưu động đo những chỉ số chính gồm BMI, vòng eo, huyết áp, lipid máu, insulin, bạch cầu và protein phản ứng C (CRP).
Phát hiện chính: UPFs không chỉ thúc đẩy tăng cân mà còn liên quan trực tiếp đến tình trạng viêm
Nghiên cứu phát hiện:
Những người tiêu thụ nhiều UPFs nhất có nhiều khả năng là nam giới, có thu nhập và trình độ học vấn thấp hơn, đồng thời ăn ít rau quả hơn;
Họ thường có BMI, vòng eo, huyết áp, lipid máu, insulin và triglyceride cao hơn;
Số lượng bạch cầu và protein phản ứng C tăng đáng kể, cho thấy phản ứng viêm toàn thân;
Các mối liên hệ vẫn có ý nghĩa ngay cả sau khi kiểm soát cân nặng, hút thuốc, hoạt động thể chất, tổng lượng thức ăn và các yếu tố kinh tế—xã hội.
Tác giả chính Anthea Christoforou, phó giáo sư Khoa Kinesiology, cho biết:
‘Điều này cho thấy thực phẩm siêu chế biến không chỉ đơn thuần là vấn đề dinh dưỡng kém. Cơ thể dường như xem chúng là thứ không phải thực phẩm, từ đó kích hoạt phản ứng miễn dịch.’
Chất béo và đường chỉ là một phần vấn đề; vấn đề rộng hơn là môi trường thực phẩm
Christoforou cho biết tác hại liên quan đến UPFs vượt ra ngoài thành phần dinh dưỡng và phản ánh một vấn đề phức tạp của hệ thống thực phẩm:
‘Phương pháp chế biến, phụ gia, thiết kế bao bì và hoạt động tiếp thị thương hiệu đều góp phần tạo nên một môi trường thực phẩm ảnh hưởng đến sức khỏe.’
Nghiên cứu cũng cho thấy người Canada tiêu thụ trung bình hơn ba khẩu phần UPFs mỗi ngày, trong khi nhóm tiêu thụ nhiều nhất ăn hơn sáu khẩu phần. Đáng lo ngại hơn, UPFs đang dần thay thế những thực phẩm nguyên chất mà mọi người nên ăn, bao gồm rau, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt.
Nguy cơ sức khỏe xuất hiện ở mọi nhóm thu nhập, cho thấy cần có chính sách can thiệp trên toàn dân
Mặc dù các nhóm thu nhập thấp tiêu thụ nhiều UPFs hơn, nghiên cứu nêu rõ:
‘Tác hại của UPFs áp dụng cho mọi nhóm xã hội; nguy cơ sức khỏe không biến mất khi thu nhập hoặc trình độ học vấn cao hơn.’ —Đồng tác giả và nghiên cứu sinh Angelina Baric
Phát hiện này nhấn mạnh tính cấp thiết của việc xây dựng các chính sách thực phẩm công bằng và có thể áp dụng rộng rãi. Bộ Y tế Canada đã bắt đầu tham vấn sơ bộ về việc đưa UPFs vào các chiến lược can thiệp quốc gia.
Nhóm nghiên cứu cũng dự định thực hiện các nghiên cứu chuyên sâu về việc trẻ em tiêu thụ UPFs và mối liên hệ với khả năng sinh sản, sức khỏe mãn kinh ở phụ nữ, cũng như tiếp tục nghiên cứu các cơ chế sinh học qua đó UPFs có thể gây rối loạn chuyển hóa và viêm mạn tính.
Nguồn:
Tổng hợp trên mạng