Rehber | Bir tüp bebek merkezinde ‘döllenme sırasında yer değiştirme’: ‘Her şeyi sorgulamaya başladım’
Kaliforniya’da yaşayan 38 yaşındaki Kelli Gora, “Hayatımın o döneminin çoktan geride kaldığını sanıyordum,” dedi. 1990’li yıllarda, California Üniversitesi Irvine (UCI) ile bağlantılı bir üreme sağlığı merkezinde tüp bebek tedavisi gördü. Üç deneme $15,000’dan fazlaya mal oldu; hepsi başarısızlıkla ve derin bir travmayla sonuçlandı. Dondurulmuş embriyolarının öldüğü söylendi; yıkıcı haberi kabullendi ve yaşadıklarını gömmeye çalıştı.
Yıllar sonra bir soruşturma avukatı aradı. Gora’nın embriyoları, Gora’nın haberi olmadan tedavi için Güney Amerika’dan gelen kimliği belirsiz bir kadına aktarılmış olabilirdi.
Dünyası bir kez daha yıkıldı.
WebMD’ye “O sırada bunun olabileceğini hiç hayal etmemiştim,” dedi. “Bana o embriyoların öldüğü söylenmişti.”
Tıbbi skandal, 1994 yılında UCI’nin artık kapatılmış olan Üreme Sağlığı Merkezi’ni kapsayacak şekilde ortaya çıktı. Yüzlerce hastanın dondurulmuş yumurtaları veya embriyoları, iddiaya göre bilgileri ya da rızaları olmadan başkalarına aktarıldı; bazı hekimler yolsuzluk, dolandırıcılık ve yasa dışı ilaç kullanımıyla suçlandı.
Amerikan Üreme Tıbbı Derneği (ASRM) halkla ilişkiler direktörü Sean Tipton, bunun münferit bir olay olduğunu savundu ve günümüz üreme sağlığı merkezlerinde kapsamlı etik ve güvenlik kontrolleri bulunduğunu söyledi. Gora’yı ve 120’dan fazla davacıyı temsil eden üreme hukuku uzmanı Melanie R. Blum ise karşı çıktı: “Neredeyse her gün benzer davalar duyuyorum—birden fazla dava ve birden fazla eyalet söz konusu.”
Tıbbi mucize mi, pervasız bilim mi?
1978 yılında kullanıma giren tüp bebek (IVF), tıkalı fallop tüpleri, düşük sperm hareketliliği veya başka sorunlar nedeniyle gebe kalamayan çiftlere umut sundu. İlaçlar birden çok yumurtalık folikülünü uyarır; yumurtalar ultrason eşliğinde toplanır, laboratuvarda spermle döllenir, embriyolara dönüşür ve rahme aktarılır.
Gora, 25 yaşından önce iki dış gebelik geçirmiş, bir fallop tüpünü kaybetmiş ve diğerinde embriyonun ilerlemesini engelleyen ciddi nedbeleşme oluşmuştu. Hastane çalışanı olarak tıbbi tavsiyelere uydu ve tüp bebek tedavisini seçti. O dönemde ABD’nin en tanınmış tüp bebek uzmanlarından biri olan ve daha sonra davaya adı karışan üç hekimden biri haline gelen Dr. Ricardo Asch’a yönlendirildi.
“Çok yoğundu. Muayenehanesi kitap ve kâğıtlarla doluydu; ne kadar çok işle uğraştığını görebiliyordunuz,” diye hatırladı.
Asch, ona ovülasyon indüksiyonu ilacının klinik çalışmasına normal maliyetin yarısı karşılığında katılmasını teklif etti. Birkaç ay düşündükten sonra kabul etti.
Umuttan çöküşe
İki uyarım döngüsü başarısız oldu; üçüncüsü başarılıydı ve hekimler 28 yumurta topladı. Ancak üç embriyo transferi gebelikle sonuçlanmadı. Gora’ya başarı oranının yalnızca 25%–35% olduğu söylenmiş olsa da şöyle dedi: “Duydum ama buna gerçekten inanmadım.”
“Herkes şanslı 30% arasında olacağını, 70% arasında olmayacağını düşünür,” dedi.
Tekrarlanan başarısızlıkların ve fiziksel ve duygusal tükenmişliğin ardından eşinden boşandı ve $8,000 kredi kartı borcuyla kaldı. Her aylık fatura, yıkılan hayalini ona hatırlatıyordu.
Borcu ödedikten iki yıl sonra tüm tedavi kayıtlarını yok etti ve sonunda bu deneyimi geride bırakabileceğine inandı. Ancak her şey bitmemişti.
Gerçek yavaş yavaş ortaya çıktı
1994 yılında klinik çalışanları, bazı hekimlerin geliri eksik bildirdiğini, FDA onayı olmadan ilaç ithal ettiğini ve dondurulmuş yumurtaları ve embriyoları rıza olmadan başka hastalara aktardığını bildirdi. UCI kliniği kapattı ve üç hekime dava açtı. Asch ve bir başka hekim yurt dışına kaçtı ve bir daha dönmedi; üçüncü hekim ise ABD’de sigorta dolandırıcılığından hüküm giydi.
Gora başlangıçta klinikle bağlantılı hiç kimseyle yeniden iletişim kurmak istemedi; bu nedenle annesi avukat Blum’la iletişime geçti. İlk başta Gora’nın embriyolarının başka bir hasta için kullanıldığına dair kanıt bulamadılar. Yıllar sonra Blum, embriyo kimlik numaralarını içeren ayrıntılı belgeler elde etti.
Gora kayıtları incelerken dosyasına tanımadığı bir kadının adının eklendiğini ve kendisine öldüğü söylenen embriyoların kimlik numaralarının da dosyada yer aldığını gördü.
“Artık her şeyi sorguluyorum; embriyoların bana gerçekten aktarılıp aktarılmadığını bile,” dedi. “Belki genç olduğumu ve daha fazla şansım bulunduğunu düşündüler, ama benim için her embriyo çalınmış bir çocuktu.”
Güney Amerikalı kadının adı çok yaygındı; kayıtlarda adresi veya iletişim bilgileri yoktu. Gora artık onu bulmayı ya da kendi çocuğunu doğurup doğurmadığını öğrenmeyi beklemiyordu.
Hukuk hâlâ teknolojiyi yakalamaya çalışıyor
FDA, yardımcı üreme ilaçlarını ve cihazlarını düzenlese de Kaliforniya, Irvine vakasından sonrasına kadar embriyoların kötüye kullanılmasını ağır suç olarak tanımlamadı. ABD eyaletlerinin çoğunda embriyoların mülkiyetini ve kullanımını düzenleyen benzer yasalar hâlâ yok.
Blum şu vurguyu yaptı: “Yasanın tedaviye erişimi aşırı ölçüde kısıtlamasını istemiyorum, ancak başka bir Irvine vakasını önleyecek kadar güçlü olmalı.”
Gora, tüp bebek tedavisini düşünenlere şöyle seslendi: “O zaman kendi hikâyemi duysaydım, farklı davranırdım. Hekimlere bu kadar kolay güvenmez ve embriyolarımı bu kadar kolay teslim etmezdim.”
O zamandan beri yeniden evlendi ve inancından güç alıyor.
“Sonunda kontrolün o hekimlerde değil, Tanrı’da olduğuna inanıyorum,” dedi sessizce. “Belki o kadının bir çocuğa benden daha fazla ihtiyacı vardı. Belki bu hikâyeyi anlatmak için varım. Nedenini bilmiyorum ama her şeyin bir anlamı olduğuna inanıyorum.”
Rehber | Bir IVF merkezinde ‘döllenme sırasında karıştırıldım’: ‘Her şeyi sorgulamaya başladım’
Rehber | Bir tüp bebek merkezinde ‘döllenme sırasında yer değiştirme’: ‘Her şeyi sorgulamaya başladım’
Kaliforniya’da yaşayan 38 yaşındaki Kelli Gora, “Hayatımın o döneminin çoktan geride kaldığını sanıyordum,” dedi. 1990’li yıllarda, California Üniversitesi Irvine (UCI) ile bağlantılı bir üreme sağlığı merkezinde tüp bebek tedavisi gördü. Üç deneme $15,000’dan fazlaya mal oldu; hepsi başarısızlıkla ve derin bir travmayla sonuçlandı. Dondurulmuş embriyolarının öldüğü söylendi; yıkıcı haberi kabullendi ve yaşadıklarını gömmeye çalıştı.
Yıllar sonra bir soruşturma avukatı aradı. Gora’nın embriyoları, Gora’nın haberi olmadan tedavi için Güney Amerika’dan gelen kimliği belirsiz bir kadına aktarılmış olabilirdi.
Dünyası bir kez daha yıkıldı.
WebMD’ye “O sırada bunun olabileceğini hiç hayal etmemiştim,” dedi. “Bana o embriyoların öldüğü söylenmişti.”
Tıbbi skandal, 1994 yılında UCI’nin artık kapatılmış olan Üreme Sağlığı Merkezi’ni kapsayacak şekilde ortaya çıktı. Yüzlerce hastanın dondurulmuş yumurtaları veya embriyoları, iddiaya göre bilgileri ya da rızaları olmadan başkalarına aktarıldı; bazı hekimler yolsuzluk, dolandırıcılık ve yasa dışı ilaç kullanımıyla suçlandı.
Amerikan Üreme Tıbbı Derneği (ASRM) halkla ilişkiler direktörü Sean Tipton, bunun münferit bir olay olduğunu savundu ve günümüz üreme sağlığı merkezlerinde kapsamlı etik ve güvenlik kontrolleri bulunduğunu söyledi. Gora’yı ve 120’dan fazla davacıyı temsil eden üreme hukuku uzmanı Melanie R. Blum ise karşı çıktı: “Neredeyse her gün benzer davalar duyuyorum—birden fazla dava ve birden fazla eyalet söz konusu.”
Tıbbi mucize mi, pervasız bilim mi?
1978 yılında kullanıma giren tüp bebek (IVF), tıkalı fallop tüpleri, düşük sperm hareketliliği veya başka sorunlar nedeniyle gebe kalamayan çiftlere umut sundu. İlaçlar birden çok yumurtalık folikülünü uyarır; yumurtalar ultrason eşliğinde toplanır, laboratuvarda spermle döllenir, embriyolara dönüşür ve rahme aktarılır.
Gora, 25 yaşından önce iki dış gebelik geçirmiş, bir fallop tüpünü kaybetmiş ve diğerinde embriyonun ilerlemesini engelleyen ciddi nedbeleşme oluşmuştu. Hastane çalışanı olarak tıbbi tavsiyelere uydu ve tüp bebek tedavisini seçti. O dönemde ABD’nin en tanınmış tüp bebek uzmanlarından biri olan ve daha sonra davaya adı karışan üç hekimden biri haline gelen Dr. Ricardo Asch’a yönlendirildi.
“Çok yoğundu. Muayenehanesi kitap ve kâğıtlarla doluydu; ne kadar çok işle uğraştığını görebiliyordunuz,” diye hatırladı.
Asch, ona ovülasyon indüksiyonu ilacının klinik çalışmasına normal maliyetin yarısı karşılığında katılmasını teklif etti. Birkaç ay düşündükten sonra kabul etti.
Umuttan çöküşe
İki uyarım döngüsü başarısız oldu; üçüncüsü başarılıydı ve hekimler 28 yumurta topladı. Ancak üç embriyo transferi gebelikle sonuçlanmadı. Gora’ya başarı oranının yalnızca 25%–35% olduğu söylenmiş olsa da şöyle dedi: “Duydum ama buna gerçekten inanmadım.”
“Herkes şanslı 30% arasında olacağını, 70% arasında olmayacağını düşünür,” dedi.
Tekrarlanan başarısızlıkların ve fiziksel ve duygusal tükenmişliğin ardından eşinden boşandı ve $8,000 kredi kartı borcuyla kaldı. Her aylık fatura, yıkılan hayalini ona hatırlatıyordu.
Borcu ödedikten iki yıl sonra tüm tedavi kayıtlarını yok etti ve sonunda bu deneyimi geride bırakabileceğine inandı. Ancak her şey bitmemişti.
Gerçek yavaş yavaş ortaya çıktı
1994 yılında klinik çalışanları, bazı hekimlerin geliri eksik bildirdiğini, FDA onayı olmadan ilaç ithal ettiğini ve dondurulmuş yumurtaları ve embriyoları rıza olmadan başka hastalara aktardığını bildirdi. UCI kliniği kapattı ve üç hekime dava açtı. Asch ve bir başka hekim yurt dışına kaçtı ve bir daha dönmedi; üçüncü hekim ise ABD’de sigorta dolandırıcılığından hüküm giydi.
Gora başlangıçta klinikle bağlantılı hiç kimseyle yeniden iletişim kurmak istemedi; bu nedenle annesi avukat Blum’la iletişime geçti. İlk başta Gora’nın embriyolarının başka bir hasta için kullanıldığına dair kanıt bulamadılar. Yıllar sonra Blum, embriyo kimlik numaralarını içeren ayrıntılı belgeler elde etti.
Gora kayıtları incelerken dosyasına tanımadığı bir kadının adının eklendiğini ve kendisine öldüğü söylenen embriyoların kimlik numaralarının da dosyada yer aldığını gördü.
“Artık her şeyi sorguluyorum; embriyoların bana gerçekten aktarılıp aktarılmadığını bile,” dedi. “Belki genç olduğumu ve daha fazla şansım bulunduğunu düşündüler, ama benim için her embriyo çalınmış bir çocuktu.”
Güney Amerikalı kadının adı çok yaygındı; kayıtlarda adresi veya iletişim bilgileri yoktu. Gora artık onu bulmayı ya da kendi çocuğunu doğurup doğurmadığını öğrenmeyi beklemiyordu.
Hukuk hâlâ teknolojiyi yakalamaya çalışıyor
FDA, yardımcı üreme ilaçlarını ve cihazlarını düzenlese de Kaliforniya, Irvine vakasından sonrasına kadar embriyoların kötüye kullanılmasını ağır suç olarak tanımlamadı. ABD eyaletlerinin çoğunda embriyoların mülkiyetini ve kullanımını düzenleyen benzer yasalar hâlâ yok.
Blum şu vurguyu yaptı: “Yasanın tedaviye erişimi aşırı ölçüde kısıtlamasını istemiyorum, ancak başka bir Irvine vakasını önleyecek kadar güçlü olmalı.”
Gora, tüp bebek tedavisini düşünenlere şöyle seslendi: “O zaman kendi hikâyemi duysaydım, farklı davranırdım. Hekimlere bu kadar kolay güvenmez ve embriyolarımı bu kadar kolay teslim etmezdim.”
O zamandan beri yeniden evlendi ve inancından güç alıyor.
“Sonunda kontrolün o hekimlerde değil, Tanrı’da olduğuna inanıyorum,” dedi sessizce. “Belki o kadının bir çocuğa benden daha fazla ihtiyacı vardı. Belki bu hikâyeyi anlatmak için varım. Nedenini bilmiyorum ama her şeyin bir anlamı olduğuna inanıyorum.”
Kaynak:
İnternetten derlenmiştir